30 Bin Üyemize Katılın
E-Bülten yayınlarımız için abone olun.
Reklamı kapat

YEKDEM’in Tarihe Geçme Zamanı

Hasan YİĞİT (Köşe Yazısı) – Son zamanlarda YEKDEM tartışmaları yeniden alevlendi, bende bu yazım ile çorbaya kendi tuzumu koymak istedim. Bilindiği gibi, 31 Aralık 2020’de mevcut YEKDEM uygulaması bitecek, bu tarihten önce sisteme elektrik veren santraller 10 yıl süre ile YEK’te belirtilen Cetvel 1’de bulunan fiyat üzerinden alınacak.

Son Güneş Enerjisi YEKA-1 ihalesi ve Rüzgar Enerjisi’nde yapılan normal ihale ve YEKA-RES ihaleleri YEKDEM’in bu iki gurup için çoktan bittiğinin sinyali olarak görebiliriz.

Güneş Enerjisi YEKA-1’ de 6,99 $ cent /kWh fiyat verilmişti, planlamada olan Mini-YEKA’ da Türkiye’nin bazı bölgelerinde 5 $ cent/kWh altına ineceğini ben düşünmekteyim.

Hatırladığımız gibi, 25-28 Aralık 2017 tarihinde yapılan Rüzgar Enerjisi ihalesinde eksi fiyatlar görülmüştü. En düşük teklif 2,87 $ cent/kWh ile Çanakkale bölgesinde gerçekleşmişti.

Ağustos 2017’de yapılan RES YEKA-1 ihalesinde Siemens-Türkerler-Kalyon kilovat saat başına (kWh) 3,48 $ cent teklif ile kazanmıştı ve …

Bu yıl Mayıs ayının son gününde Türkiye’nin 4 bölgesinde yapılan RES YEKA-2 ihalesinde kilovat saat başına (kWh) 3,53 ile 4,56 $ cent arası fiyatlar verildi.

Bu gelişmelere bakarsak mevcutta YEK’de belirtilen Cetvel 1’de kilovat saat başına Rüzgâr Enerjisi için verilen 7,3 $ cent ve Güneş Enerjisi’nde 13,3 $ cent tarihe geçtiği görünmekte.

Şimdi gelelim Jeotermal ve Biyokütle Enerjisi’ne, bu iki sektöre başka bir gözden bakmamız gerekir. Bu sektörün düşüncelerini anlıyorum. Fakat, sanayide yükselen YEKDEM bedelini de düşünmemiz lazım ve o rakamı daha yükseltmemek için çaba göstermemiz lazım.

Sanayide elektrik faturasında YEKDEM maliyeti yükselirse bu otomatik olarak Türkiye ekonomisini de etkilemektedir.  Son zamanlarda sanayicilerin YEKDEM ile şikayetleri yüksek mevkilere kadar çıktı.

YEKDEM için başka bir önerim var…

Yalnız, önce dünyadaki duruma bir bakalım. Dünyada çoğu ülkelerde “Feed-In-Tarif” modeli raflara kaldırıldı ve ihaleler ile lisanslar verilmekte.  Örnek olarak, Almanya’da Biyokütle Enerjisi Santrali tesisleri de ihale ile verilmekte.

YEKDEM modeli ilk defa Almanya’da 2003 yılında EEG-Umlage olarak önümüze çıktı. 2003’te kilovat saat başına 0,41 € cent ile başlayan EEG-Umlage, 2019 yılında 6,405 € cent ile yerini buldu.

Bir de Türkiye’deki YEKDEM rakamlarına bakalım:

Yıl krş. /kWh
2014 0,0794 – 0,2583 arası
2015 0,2116 – 1,4189 arası
2016 1,1509 – 3,7479 arası
2017 1,9280 – 5,3466 arası
2018 3,4930 – 7,2554 arası
2019 (Ağustos dahil) 6,9553 – 15,5309 arası

Lisanssız Elektrik Üretim mevzuatı kapsamında kurulacak santrallerde YEK’te belirtilen Cetvel 1 de verilen rakamlar 10 Mayıs 2019 tarihli Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile tarihe geçti.

YEKDEM maliyetinin yükselmesi sanayimizi etkilemekte ve bununla beraber de Türkiye ekonomisini direkt etkilediğini hepimiz biliyoruz. Sanayimizin küresel pazarda rekabetçi olabilmesi için düşüşte olan bir YEKDEM maliyeti olması gerekir. Mevcut durumda bu rakam hep yukarıya çıkmakta ve öngörülememekte.

Şimdi gelelim 1 Ocak 2021’den sonrasına. Benim önerim lisanslı Güneş, Rüzgar ve Hidro’da 31 Aralık 2020 de defteri hiç aşmama şartı ile kapatalım ve ihaleler ile yolumuza devam edelim.

Gelelim Jeotermal ve Biyokütleye. Burada benim önerim, geçici olarak mevcut rakamlarla 31 Aralık 2020 tarihine kadar EPDK’ya JES ve BES kurma taahhüdü ile başvuran ve 3 yıl içinde şebekeye elektrik verme şartı ile kurulacak JES ve BES’ler için mevcut rakamların geçerli olması. Çantacıların da başvurmaması için, başvuru süresinde yüksek bir teminat mektubu da alınması gerekir (en az yüzde 10).

Ve sonrası…

1 Ocak 2021 tarihinden itibaren GES, RES ve HES’teki gibi JES ve BES’lerinde ihale ile verilmesi.

Köşe Yazarı

Dipl. Ing. (FH) Hasan YİĞİT

hasan@enerjibaba.com
+90 (532) 235 78 31

Hasan yiğit

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir