30 Bin Üyemize Katılın
E-Bülten yayınlarımız için abone olun.
Reklamı kapat

“Türkiye Gaz Merkezi Olmak İçin Eşsiz Bir Potansiyele Sahip”

İSTANBUL (Enerji Portalı) – IICEC Enerji ve İklim Araştırmaları Serisi kapsamında MNCM Danışmanlık Kurucu Ortağı Kerem Topuz tarafından hazırlanan “The Missing Piece in the Turkey’s Gas Hub Ambitions” başlıklı rapor kamuoyu ile paylaşıldı.

Kerem Topuz’un sunumunun ardından İstanbul Uluslararası Enerji ve İklim Merkezi’nin (IICEC)  Direktörü Prof. Carmine Difiglio moderatörlüğünde gerçekleştirilen panele ENGIE Türkiye CEO’su Gökalp Özkök ve Emekli Büyükelçi Mithat Rende konuşmacı olarak katıldı ve değerlendirmelerini paylaştı.

Raporda, arzda kaynak çeşitlendirmesi ve gelişen tedarik altyapısı ile Türkiye’nin Fiziksel Bir Doğal Gaz Ticaret Hub’ı için konum olarak eşsiz fırsata sahip olduğu ifade ediliyor. Araştırmada Türkiye’nin bir gaz hub’ı olması durumunda Türkiye ekonomisi ve enerji sektörü için kazanımların yanı sıra, bölgedeki gaz tedarikçileri ve Avrupa enerji piyasaları için sağlanabilecek kazanımlar da detaylı olarak ele alınıyor. 

“Türkiye konum olarak bölgesel bir doğal gaz ticaret merkezi olmak için eşsiz avantajlara sahip durumdadır.”

Raporu hazırlayan Kerem Topuz, “Türkiye’nin doğal gaz arzını farklı ülke ve kaynaklardan karşılamakta oluşu ve arz seçeneklerini ve çeşitlendirmeyi artırmaya yönelik hedefleri, özellikle son dönemde oldukça gelişen doğal gaz tedarik altyapısı ile birlikte dikkate alındığında, Türkiye konum olarak bölgesel bir doğal gaz ticaret merkezi olmak için eşsiz avantajlara sahip durumdadır.” dedi. Kerem Topuz, araştırmasının; doğal gazda arz, talep, ticaret ve fiziksel altyapı konularına dair mevcut durum ve gelecek perspektiflerinin analitik bir bakış ile analizi çerçevesinde, Türkiye’nin doğal gaza ilişkin resmini, bölgedeki durum ve gaz piyasalarındaki son gelişmeler çerçevesinde detaylı olarak irdelediğini belirtti. Topuz, bu önemli hedefe gidecek yolda özellikle ticari konular ve piyasa gelişimi ile ilgili atılması gereken adımlara dikkat çekti.

Gaz Merkezi olmanın Türkiye’ye enerjide ve ekonomide önemli kazanımlar sağlayacağı vurgulanan araştırmada, bu kazanımlar şöyle sıralanıyor:

“Enerji güvenliğinin güçlenmesi, enerji verimliliğinin iyileşmesi, toplam enerji ithalat faturasında petrol fiyatlarına olan duyarlılığın azaltılması, ‘Gaz Merkezi gelişimi ile oluşabilecek yeni iş alanları sayesinde katma değeri yüksek hizmetler, istihdam olanakları yaratılması.”

“Doğalgaz altyapımız Avrupa’daki pek çok örneğe göre oldukça yeni ve yatırımlar da devam ediyor.

ENGIE Türkiye CEO’su Gökalp Özkök, yeni sözleşmelerde esnekliğin artırılması ve piyasada rekabetin güçlenmesi alanlarına işaret ettiği konuşmasında şu noktalara dikkat çekti:

“Doğalgaz altyapımız Avrupa’daki pek çok örneğe göre oldukça yeni ve yatırımlar da devam ediyor. Bu konuda oldukça avantajlıyız. Ancak bölgede aynı hedefe yönelik olarak var olan rekabette Türkiye’nin rekabetçi avantajlarıyla daha fazla öne çıkabilmesi gerekiyor. Alım sözleşmelerinde daha kısa süreli, esnek kontratlara odaklanılmasını önemli bir unsur olarak değerlendiriyorum. Piyasada fiyatlandırma ve öngörülebirlilik önemli konular. Genel olarak piyasa dinamikleri ve doğal gaz piyasasının daha rekabetçi yönde gelişimi önem taşıyor.”

Türkiye, bölgesel bir Gaz Merkezi olabilmek için büyük avantajlara sahip, ancak geliştirilmesi gereken yönler de var.

Türkiye’nin konumu, halihazırda büyük bir gaz tüketicisi oluşu ve gelişen fiziksel altyapısı ile bir gaz hub’ı olarak konumlanmakta önemli avantajları olduğuna dikkat çeken Emekli Büyükelçi Mithat Rende de görüşlerini şöyle dile getirdi:

“Komşularımız arasında da aynı hedefe sahip ülkeler var. Türkiye, fiziksel altyapının güçlenmiş olması ve konumu bakımından bölgesel bir Gaz Merkezi olabilmek için büyük avantajlara sahip, ancak geliştirilmesi gereken yönler de var. Bu bir gecede olabilecek bir iş değil, bu alanda ülkemizdeki tüm paydaşların birlikte çalışması gerekiyor. ı. Türkiye’nin gaz ticaretinin önü açılmalı .Fiyatların piyasa ortamında oluşabilmesi önem taşıyor. Piyasa işleyişi, öngörülebilirlik ve şeffaflık bu hedefe ulaşılması için büyük öneme sahip.”

IICEC Direktörü Profesör Carmine Difiglio ise, Türkiye’nin fiziksel bir gaz ticaret merkezi olmak yönünde çok önemli fırsata sahip olduğunu belirterek, bunun Türkiye, Avrupa ve Türkiye’nin gaz tedarikçisi ülkeler için “kazan-kazan-kazan” durumu sunduğunu belirtti. Difiglio, rekabetçilik, ekonomi ve tüketici perspektifleriyle daha rekabetçi bir piyasaya geçişin planlanmasına ve özel sektörün bu hedefe ulaşılmasında önemli rolüne dikkat çekti.

Rapordaki ana mesajlar ise şöyle sıralanabilir:

Doğal gaz piyasalarının arz tarafında gelişen yeni fırsatlar var:

  • Doğal gaz piyasalarında son gelişmeler, özellikle de sıvılaştırılmış doğal gaz arzında önemli artışı destekleyen dinamikler, daha rekabetçi ve sürdürülebilir gaz arzı için yeni fırsatlar sunmaktadır.
  • Arz tarafındaki yeni gelişmelerin getirebileceği avantajların sağlanabilmesi, doğal gaz moleküllerinin uluslararası ticaretinin daha fazla gelişimi ile olanaklı olacaktır. Şeffaf ve rekabetçi koşullarda işleyecek uluslararası doğal gaz ticareti için ise fiziksel arz ve emtia ticaretinin rekabetçi koşullarda gerçekleşebildiği, bölgesel fiyatlamaya esas olacak hub yapılarına gereksinim artıyor.
  • Gaz fiyatlarının petrol fiyatları ile olan ilişkisinin tümüyle ortadan kalkmış olduğu ABD piyasalarından farklı olarak Avrupa genelinde doğal gaz piyasalarında gazın gaz ile rekabetinde gelişmeler sağlanmaya devam ediliyor, ancak Avrupa gaz piyasaları halen küresel petrol piyasalarındaki gelişmelere ve fiyatlara maruz olmaya devam ediyor.  

Türkiye, Avrupa ve Türkiye’nin Gaz Tedarikçileri için “Kazan-Kazan-Kazan” fırsatı var:

  • Araştırmada, Türkiye’de işleyen bir doğal gaz merkezi ile sağlanabilecek pek çok fayda, analitik bir yaklaşım ile irdeleniyor; bunun Türkiye, Avrupa ve Türkiye’nin gaz tedarikçileri için neden bir “kazan-kazan-kazan” durumu sağlayabileceği sunuluyor.
  • Türkiye’de doğal gaz tüketiminin farklı sektörlerdeki durumu; boru hatları, LNG gazlaştırma tesisleri, dağıtım şebekeleri gibi temel altyapı unsurları; Türkiye’nin yanı sıra Avrupa ve bölgedeki doğal gaz tedarikçileri için arz ve talebe ilişkin faktörler ve beklentiler irdelendiğinde, Türkiye’nin bölgede fiziksel bir ticari gaz merkezi olması perspektifini destekleyen pek çok önemli parametrenin bulunduğu görülüyor.

İyi işleyen bir fiziksel gaz ticaret merkezi için sözleşmeler, fiyatlandırma ve piyasa gelişimi konuları öne çıkıyor:

  • Araştırma, iyi işleyen bir fiziksel ticaret merkezi için öne çıkan gereksinimlerin altyapı, piyasa gelişimi, rekabetçilik gibi farklı açılardan çeşitli göstergeler ile irdelenmesi, böylelikle mevcut duruma ilişkin analitik bir değerlendirme sunulması ile de ilgi çekici bir boyut taşıyor.
  • Araştırmanın ana bulguları arasında Türkiye’nin son yıllarda doğal gaz altyapısının gelişimine yönelik çok önemli adımlar atmış olduğu, doğal gaz merkezi olma perspektifinin hayata geçirilmesinde, ilave altyapı yatırımlarına olan gereksinimden ziyade ithalat sözleşmeleri ve piyasaya ilişkin iki konunun özellikle önem taşımakta olduğu tespitine yer veriliyor. Bunlardan ilki, ithalat sözleşmelerinin yeniden müzakere edilerek satılabilir pazar kısıtlarının kaldırılması ve daha esnek fiyatlandırma koşullarının sağlanması olarak ifade edilirken, ikinci önemli konu olarak BOTAŞ’ın ağırlıklı payının şeffaf ve rekabetçi bir doğal gaz merkezi destekleyecek ölçüde azaltılmasına işaret ediliyor.

Gaz Hub’ı olma perspektifini hayata geçirmek için yaklaşım önerisi

  • Araştırma, gaz hub’ı olma perspektifinin hayata geçirilmesine yönelik olarak, BOTAŞ’ın bazı alanlarda önemli rolüne vurgu yaparken aynı zamanda daha rekabetçi bir piyasaya geçişin zamanlamasına ve önemli potansiyel kazanımlara dikkat çekiyor.
  • BOTAŞ gerek yeni boru hattı yatırımları gerekse de Türkiye ekonomisi ve gaz tüketicisi sektörler için doğal gaz arzının stratejik önemi kapsamında önemli bir aktör olmaya devam edecek olmakla birlikte, daha rekabetçi bir piyasa yapısına geçişin de doğru zamanlama ile sağlanması gerekiyor.
  • BOTAŞ’ın mevcut uzun vadeli anlaşmalarının 2020 sonrası dönemde de kısmen devam edecek olması dikkate alındığında, BOTAŞ’ın sözleşmeleri ve piyasa payı, aynı zamanda tüketici sektörlere ilişkin sürdürülebilir ve öngörülebilir adımların atılması için geçiş dönemi ve zamanlama önem taşıyor.

İyi işleyen bir gaz ticaret merkezi için kapsamlı durum değerlendirmesi ve öneriler :

  • Araştırmada, analitik bir yaklaşım çerçevesinde Türkiye’nin gaz merkezi olma fırsatının değerlendirilmesine yönelik somut öneriler de yer alıyor.

Mevcut Sözleşmeler : Mevcut ithalat sözleşmelerinin yeniden müzakeresi yoluyla satılabilir pazar kısıtlarının kaldırılması, esnekliğin artırılması, al- ya da-öde yükümlülüklerinin yeniden ele alınması, bölgesel piyasalardaki dinamikler ile uyumlu fiyat düzenlemeleri sağlanması,

Doğal Gaz Piyasası Gelişimi: Piyasa oyuncularının sayısının ve BOTAŞ dışında kalan özel sektör hacimlerinin artırılması, doğal gaz toptan satış piyasasının geliştirilmesi, doğal gaz piyasası ile elektrik piyasası arasındaki bağlantıların güçlendirilmesi, yeni ithalat lisansları, 

Öngörülebilirlik: Fiyatlandırma stratejilerinin öngörülebilirliğinin sağlanması, maliyetleri doğrudan veya dolaylı olarak yansıtmayan fiyatlandırma yapılarının gerçekçi bir zaman planı çerçevesinde, aynı zamanda makro ekonomi ve tüketici perspektifleri de gözetilerek ortadan kaldırılması,

Piyasalarda Çeşitlilik ve Derinlik: Vadeli piyasalar ve finansal sınırlama gibi, risk yönetimi ve ticaret için önem taşıyan konularda gelişme sağlanması,

BOTAŞ: BOTAŞ’ın iletim sistemi işletmeciliği ile ithalatçı ve toptan satış fonksiyonlarının ayrıştırılması.

Gaz Hub’ı olmak Türkiye için enerjide ve ekonomide önemli kazanımlar sağlar:

  • Araştırmada, Türkiye’nin doğal gazda fiziksel ticaret merkezi olarak konumlanabilmesinin çok önemli kazanımlar sağlayacağına işaret ediliyor. Bu kazanımlar arasında;
    • Enerji güvenliğinin güçlenmesi,
    • Enerji verimliliğinin iyileşmesi,
    • Toplam enerji ithalat faturasında petrol fiyatlarına olan duyarlılığın azaltılması,
    • Gaz merkezinin gelişimi ile oluşabilecek yeni iş alanları, katma değeri yüksek hizmetler, istihdam olanaklarının yaratılması
      öne çıkıyor. 

Son Dakika Enerji Haberleri için enerjiportali.com/son-dakika-enerji-haberleri Bağlantısını Ziyaret Edebilirsiniz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir