30 Bin Üyemize Katılın
E-Bülten yayınlarımız için abone olun.

OPEC, OPEC Dışı ve OPEC+ Petrol Piyasası Oyuncuları Kimlerdir?

Bilindiği gibi, her ülkede/yerde petrol bulunmamaktadır. Petrol ve doğal gaz rezervlerinin %75’i Orta Doğu’da bulunmaktadır. ABD, Rusya, Venezuela, Irak, İran, Azerbaycan, Türkmenistan önemli petrol ve doğal gaz üreticileridir.

Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve OPEC olmayan ülkeler nedir ve Petrol Piyasası’na nasıl etki etmektedir?

OPEC Nedir?

Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü ya da kısaca OPEC (Organization of Petroleum Exporting Countries), petrol ihraç eden ve bilinen dünya petrol rezervlerinin üçte ikisini ellerinde bulunduran 12 ülkenin kurduğu bir yapıdır.

opec ile ilgili görsel sonucu

14 Eylül 1960 yılında Irak’ın başkenti Bağdat’ta Venezuela, İran, Irak, Suudi Arabistan ve Kuveyt ülkelerinin katılımıyla kuruldu. Daha sonra sırasıyla Katar, Libya, Endonezya, Birleşik Arap Emirlikleri, Cezayir, Nijerya, Ekvador ve Gabon da bu oluşumuna katıldılar.

Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) şuan Suudi Arabistan, Venezuela, İran İslam Cumhuriyeti, Irak, Kuveyt, BAE, Libya, Nijerya, Katar, Cezayir, Angola, Gabon, Endonezya ve Ekvador olmak üzere 14 ülke üyeden oluşuyor.

OPEC’in temel amaçlarından biri örgüte üye olan devletlerin petrol politikalarını birleştirerek bir koordinasyon sağlamak.

Kurucu üyelerin yeni üyelerin kuruluşa kabul edilmesinde sahip oldukları veto hakkından başka ayrıcalıkları yoktur. Net petrol ihracatçısı olan ve petrol konusundaki çıkarları OPEC üyeleriyle aynı doğrultuda olan ülkeler kuruluşa katılabilirler.

OPEC bir kartel değil, bağımsız petrol üreten ülkeler arasında işbirliğini geliştirmeyi amaçlayan bir kuruluştur. Öte yandan petrol fiyatlarını ve üretim miktarlarını belirlemesi açısından kartel özelliği göstermektedir. Ancak uygulamada OPEC’in aldığı kararlara uyulmasını fiilen sağlayacak bir mekanizma yoktur. 

Dünya petrol üretiminin denetimini elinde tutan ve dünya petrol üretiminin yaklaşık yarısını sağlayan OPEC ülkeleri ham petrol rezervlerinin üçte ikisine ve doğal gaz rezervlerinin de üçte birine sahip bulunmaktadır.

OPEC ham petrol üretiminin %40’ını gerçekleştiriyor. Suudi Arabistan OPEC’in toplam üretiminin üçte ikisine sahip.

Üyelerin bölgelerine bakılacak olursa:

  • Afrikalı OPEC Üyeleri: Angola, Nijerya, Libya, Cezayir, Gabon, Sudan
  • Güney Amerikalı OPEC Üyeleri: Venezuela, Ekvador
  • Orta Doğulu OPEC Üyeleri: Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Kuveyt, İran, Irak
  • Üyeliği beklenenler: Suriye, Bolivya, Meksika, Sudan
Grafik 1: OPEC Ülkelerinin 2018 Yılı Değerlendirmelerine Göre Ham Petrol Rezervlerinin Dağılımı

OPEC’in kanıtlanmış petrol rezervleri şu anda 1.189.80 milyar varil seviyesinde bulunuyor. Venezuela %25,5 paya sahip olarak en fazla rezerve sahip olan ülke.

OPEC üyesi olmayan ülkelerin toplam ham petrol rezervinin ise 308.18 milyar varil olduğu tahmin ediliyor.

OPEC hakkında daha fazla bilgi almak için tıklayınız.

OPEC petrolün fiyatını nasıl belirliyor?

Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) karteli dünya ekonomisi açısından önemli rol oynar. Viyana’daki OPEC merkezi her gün kartelin “sepet fiyatını” belirler.

Aralarında Suudi Arabistan, Kuveyt ve Nijerya’nın da bulunduğu kartel üyeleri kendi fiyatlarını merkeze bildirir ve merkez de 14 üyenin fiyatlarından ortalama bir fiyat çıkarır.

Bir gün gecikmeli açıklandığından, OPEC ortalaması piyasadaki güncel fiyat hareketlerini yansıtmaz.

OPEC Olmayan Ülkeler Kimlerdir?

Petrol Piyasası’nda ilk kriz 1973 yılında Arap-İsrail savaşında çıktı. Arap ülkelerinin İsrail’e verilen desteğe karşı ABD ve Batı Avrupa ülkelerine petrol ambargosu uygulaması panik alımlarına ve ilk petrol şokuna yol açtı. 1973 yılında 2,83 dolar olan Arap hafif ham petrolünün varil fiyatı 1974 yılında 10,41 dolara fırladı.

Bu durumdan sonra Batılı ülkeler başta olmak üzere tüm dünya OPEC’e ve petrole alternatif olacak yeni politikalar geliştirmeye başladılar.

OPEC dışı oluşum ABD, Rusya gibi OPEC’in içerisinde yer almayan petrol üreticilerinden oluşmaktadır.

OPEC Artı Oluşumu Nedir:

Petrol Piyasası’nın tüm oyuncularının ortak hareket etmesini gerektiren durumların olması nedeniyle petrol ihraç eden ülkeler bir araya gelme kararı aldılar. Bu düşünce ile OPEC ve OPEC dışı ülkelerin bir olduğu 24 ülkenden oluşan “OPEC Artı (OPEC+)” isimli yeni bir oluşum kuruldu.

En büyük ekonomiye sahip olan Çin, Hindistan, Japonya gibi ülkeler en büyük petrol alıcılarıdır.

Petrol Piyasası’nın en önemli oyuncuları: OPEC, Rusya ve ABD’dir.

ABD’de petrol özel şirketler tarafından çıkarılıyor ve kârlılık oranına göre üretim kararı veriliyor. Rusya’da hükümete yakın şirketler, Suudi Arabistan’da ise devletin elindeki Aramco üretici konumunda.

ABD’nin Kaya Gazı keşifleri Petrol Piyasası’nda etkili oluyor…

ABD tarafından Petrol Piyasası’na kaya gazı etkisi de bulunmaktadır. Yeni bir petrol kaynağı olan kaya gazının ortaya çıkması ABD’nin uzun zamandır azalan petrol üretimi trendini tersine çevirmektedir.

Kaya gazı üreticileri değişen pazar koşullarına daha hızlı ayak uydurabiliyor. Geleneksel petrol üretimi kadar çok yatırım gerektirmeyen kaya gazında yatırımcılar koydukları parayı çok daha hızlı geri alabiliyor. Fiyatlar arttığı zaman üretim de hızla artırılabiliyor.

Güncel akaryakıt fiyatlarını öğrenmek için aşağıdaki yazımızı okuyabilirsiniz:

2 yorum

  • Avatar Mehmet Olgun dedi ki:

    Dünya küresinin oluşumu merkezi ağır maddelerdir. Ağır maddeler küresel oluşumların merkezinde oluşur. Dünya küresinin dış kabuğunda bulduğumuz tüm ağır maddeler uzayda küresel oluşumlu çok büyük yıldızın parçalanarak parçaları asteroit olarak gelmiş Dünya küresinin dış kabuğunun 200 kilometre derinliğe kadar aralığa suyu altına alarak saf (oksijensiz) halde yerleşmiştir. Saf halde demir su ile bir araya geldiğinde suyun oksijenini alarak hidrojeni açığa çıkarır. Diğer tarafta krom karbonatla buluştuğunda karbonatın oksijenlerini alarak karbonu açığa çıkarır. Açığa çıkan hidrojen ile karbonun çok miktarda birikiminin reaksiyon şartları oluştuğunda çok büyük patlama, ısı, basınç, DEPREMLE DOĞALGAZ ve PETROL meydana gelir. Doğalgaz, petrol derinlerde oluşur ve derinlerden yüzeye çıkar.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir