30 Bin Üyemize Katılın
E-Bülten yayınlarımız için abone olun.
Reklamı kapat

Mini YEKA’larda Yatırımcıları Bekleyen Ekstra Maliyetler

Metin BAĞLAN (Köşe Yazısı) – Sektörün sabırsızlıkla beklediği Mini YEKA’ların bu kadar uzun süredir gündemde olmasına rağmen bir ilerleme olmaması Mini YEKA’larda yerli ürün kullanımına ilişkin istenilecek şartlar göz önüne alındığında acaba YEKA kapsamında Ankara’da kurulacak fabrikanın devreye girmesi mi bekleniyor sorusunu akıllara getiriyor. Yeterlilik şartlarına ilişkin hükümler verilirken acaba yurt içinde üretim yapan diğer panel üreticilerinin mevcut üretim koşulları ve teknolojileri yeterli olacak mı? Mini YEKA kapsamında yerlilik şartını sağlayabilmek için katlandıkları maliyetleri acaba yatırımcılara yansıtacaklar mı?

GES tesisi maliyetinin %50- %60’lık bölümünü panel maliyeti oluşturduğu, istenmeden de tekelci bir oluşumun yaratılması, ölçek ekonomisinden yola çıkarak kWp başına daha uygun fiyat alabileceğini düşünen yatırımcıları hayal kırıklığına uğratabilir.

Diğer taraftan, Mini YEKA kapsamında kapasite açılacak iller için öngörülen 40-50 MW’lık kapasitenin bir bütün olarak ihale edilmesi durumunda oluşacak olumsuzlukların fizibilite hesaplarına ilave edilmesi gerekir.

Bu olumsuzlukları kısaca sıralarsak:

1. Santral Sahası: 1 MW GES santrali için 20 dönüm istendiği, bununla birlikte arazi koşullarına bağlı olarak 1 MW GES santralinin 14-16 dönümde kurulumunun gerçekleştirilebileceği, 40-50 MW için 700 -1200 dönüm arazinin bulunması gerekmektedir. Santral kurumuna uygun, böyle geniş bir arazinin tek parça/bütün olarak bulunması ve arazi mülkiyetinin alınması uzun zaman alacaktır.

2. Arazi Maliyeti: Lisansız santrallerde tarım dışı araziler için yatırımcıların m² başına 5-15 m²/TL arası bir maliyetle karşılaştıkları, bununla birlikte 700-1200 dönümlük arazinin büyük bir bölümü için hazine arazilerinin yanında üçüncü şahıslara ait arazilerinde kamulaştırılması gerektiği düşünüldüğünde, m² başına arazi maliyetinin 30 -35 m²/TL’yi bulacağı düşünülmektedir.

3. İmar Çalışmaları ve Belediye Harçları: İmar çalışmaları kapsamında gerekli tüm kamu kurum ve kuruluşlarından gerekli izinlerin alınması için gerekli plan ve projelerin hazırlanmasına ilişkin maliyetler yanında, 1/1000, 1/5000’lık imar planlarının onaylanması aşamasında ilgili ilçe ve büyükşehir belediyeleri tarafından talep edecekleri harç miktarının m2 başına 3-5 m²/TL olacağı, santral büyüklüğüne göre daha da yüksek tutulabileceği göz önünde bulundurulmalıdır.

Not: 10 MW üzeri tesislerin imar çalışmaları Çevre ve Şehircilik Bakanlığı üzerinden de yürütülebilir. Bu durumda imar maliyetlerinde bir miktarda olsa düşüş olacaktır.

4. Hafriyat ve Çevre Düzenlenmesi: Teknik kayıpların en aza indirilmesi için arazinin düzeltilmesi gerektiği göz önüne alındığında, büyük ve geniş bir arazinin hafriyat maliyetlerinin külfetli olacağı öngörülmektedir. 1 MW’lık tesislerde bu rakamın minimum 100 bin dolar bulduğu görülmüştür.

5. Bağlantı Koşulları:

a) 40-50 MW bir santral için bulunacak santral sahasının daha çok kırsal alanda yer alacağı göz önüne alındığında bağlantı yapılacak mevcut TEİAŞ TM’lerin kapasitelerinin yeterli olamayacağı ve yatırımcıdan yeni TM tesis edilmesinin bağlantı başvuru aşamasında istenmesinin ihtimal dahilinde olduğu, fizibilite hesaplarında 154/34,5 kV -50 MVA – 100 MVA TM, hat ve trafo fiderleri ile donatılarak tesis edilmesi, mevcut iletim hattına girdi/çıktı için gerekli iş ve işlemler göz önünde bulundurulmalıdır. Bu maliyetlerin 2-3 milyon doları bulacağı tahmin edilmektedir.

b) TM ve İletim hattı yanında, dağıtım hattının tesis edilmesi gerektiği, OG de %5’lik gerilim düşümü ve hattın taşıma kapasitesi göz önüne alındığında 34,5 kV çift devre 477 MCM ve/veya 3/0 AWG ENH maliyeti ve buna bağlı 20- 30 km bulacak güzergâh boyunca kamulaştırma maliyetlerinin hesaba katılması gerekmektedir. Arazi koşullarına bağlı olarak 3 bölgede, galvanizli demir direkli çift devre 477 mcm hattın km başına maliyetinin 100 bin dolar, 3/0 awg’nin km başına maliyetinin 50 bin TL olacağı öngörülmektedir. (Söz konusu yatırım her ne kadar yatırım kapsamında değerlendirilip daha sonra taksitler halinde geri ödemesi yapılsa dahi, ilk yatırım bedelinin yatırımcı tarafından karşılanması istenmektedir.)

Söz konusu maliyetleri  40-50 MW için toplarsak; dolar kuru 6 TL olarak alınırsa:

Arazi bedeli ve kamulaştırmalar için 5 milyon dolar, imar planlarının hazırlanması ve onaylanması için 1 milyon dolar hafriyat ve çevre düzenlenmesi için 6 milyon dolar, bağlantı için 3 milyon dolar olmak üzere toplamda 19 milyon dolarlık bir miktarın ilk yatırım miktarı olarak harcanması gerekmektedir.

İlk yatırım maliyetinin yüksek olması proje geri dönüş süresinin uzaması yanında, finansman konusunda da olumsuzlukları beraberinde getirecektir. Tüm bu faktörler göz önüne alındığında söz konusu kapasitelerin en az 10 MW olmak üzere 15-20 MW’lık dilimler şeklinde ihale edilmesinin çok daha mantıklı olacağı düşünülmektedir.

Köşe Yazarı

Metin BAĞLAN

Elektrik Elektronik Mühendisi
 metin@renama.com.tr

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir