30 Bin Üyemize Katılın
E-Bülten yayınlarımız için abone olun.
Reklamı kapat

Lisanssız Elektrik Üretiminde Yeni Dönem Başladı – Hasan Yiğit

Köşe Yazısı – Hasan Yiğit

10 Mayıs ve 12 Mayıs 2019 tarihlerinde Resmi Gazete’de yayımlanan yeni kararlardan sonra lisanssız elektrik üretiminde yeni bir dönem başladı diyebiliriz. Bu kararlar ile Yenilenebilir Enerji sektöründe taşlar yeniden yerlerine oturdu.

Yeni yönetmelik ve yol haritası öz tüketime ağırlık verilmiş, bu da benim baştan beri savunduğum durum . Bana göre yönetmeliğin bazı yerlerinde hala bulanıklık ve bazı eksikler var.

2015 ve 2016 yıllarında köşe yazılarımda yazdığım iddialar bu son değişiklik ile onaylanmıştır. İddialarımdan biri de YEKDEM de belirtilen alım fiyatların 31 Aralık 2020’den önce değişeceğiydi.

10 Mayıs 2019 tarihli 1044 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile YEKDEM fiyatları yeniden belirlendi. GES, RES, BES ve JES için olan ayrı birim fiyatları kalkıp, bütün yenilenebilir enerji kaynaklarından üretilen elektrik için tek fiyat üzerinden alım yapılacak. Bu da, tesis için gösterilen abone gurubuna ait tek zamanlı aktif enerji bedeli üzerinden 10 yıl süre ile uygulanacak.

EPDK’nın sayfasında mevcut durumda “tek zamanlı aktif enerji bedeli” meskenlerde kilovat saat başına 26 kuruş çıvarında, ticarethanelerde bu rakam 39 kuruş ve sanayide 36 kuruş çıvarında. Organize Sanayi Bölgeleri’nde bu rakam OSB ye göre değişmektedir. Örnek olarak Antalya OSB ‘sinde 33 kuruş çıvarında.

Gelelim herkesi tartışma yapmaya sürükleyen 12 Mayıs 2019 tarihli 30772 sayılı “Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmenliği” ne.

Herkesin beklediği AYLIK MAHSUPLAŞMA bu yönetmenlik ile resmileşmiş olduu. Aylık Mahsuplaşma sektöre ne kadar fayda getirir, bu başka bir soru. Neden YILLIK MAHSUPLAŞMA yapılmadı?

Türkiye’de çatısı uygun olan işletmelerin yarısından fazlası hep 12 ay çalışmamaktadır. Örnek olarak, Antalya da tarım sektöründe faaliyet gösteren bir işletmenin Mayıs-Ekim aylar arası elektrik faturası 4.000 TL’yi geçmemekteyken, öbür aylar 200.000 TL’yi bulmaktadır.

“Gelecek için hedefimiz “YILLIK MAHSUPLAŞMA” olması gerekir.”

Gelelim bu yönetmenlikteki bulanık sulara. Çatımızda direk kullandığımız an hiç sorun yok. Mahsuplaşma çerçevesi içinde olsa bile sorun o zaman başlıyor. Madde 36 (3b)’de; “Üretim ve tüketim tesislerinin aynı yerde olmaması halinde sisteme verdiği ve sistemden çektiği enerji miktarları için ayrı ayrı, sistem kullanım bedeli öder…” ifadesi bulunmakta. Bu rakamın acilen açıklanması gerekir, fizibilite çalışmalarında çok büyük rol oynamaktadır.

Bir başka konu, kamu dışında arazi tipi GES projeleri tarihe geçmiştir. Madde 11 (3)’ de “…Güneş enerjisine dayalı üretim tesisleri ancak çatı ve cephe uygulaması olarak gerçekleştirilebilir.” ifadesi ile bu sınırlanmıştır. Tek özel şart Madde 11 (4)’de “İlgili diğer mevzuat hükümlerine uygun olması halinde, tarım arazilerinin bir kısmında tarımsal sulama amacıyla bu yönetmelik kapsamında üretim tesisi kurulabilir. Ancak ilgili üretim tesisinin kurulu gücü söz konusu sulama tesisinin bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücünden fazla olamaz. “ Yani, tarımsal sulamalar için izin verilmiştir.

Madde 11 (3) ile Güneş Enerjisi ile kurulacak Yenilenebilir Enerji Kooperatifleri içinde beraberinde sınırlama gelmiştir, benim yorumlarıma göre Yenilenebilir Enerji Kooperatifleri de artık arazide kuramaz.

Burada sorun, çağrı mektubu almış yalnız bağlantı anlaşması olmamış Güneş Enerjisi dayanaklı Yenilenebilir Enerji Kooperatifleri’nde nasıl bir uygulama yapılacağı yönetmelikte tam olarak belirtilmemiştir.  Madde 39’da “2/10/2013 tarihli ve 28783 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.” ifadesinden dolayı bir önceki LÜY yürürlükten kalkmıştır. Burada bağlantı anlaşması daha yapılmamış projelerin durumu boşlukta diyebilirim. Ayrıca 12 Mayıs’tan sonra şebekeye giren eski fiyatlamaya göre bağlantı anlaşması almış projelerin alım fiyatı da muğlak. 

Burada  5(Ç) ve 10 kW altı projeler için özel bir “Geçici Madde 1 ve 2” de bir parantez açılmıştır:

“Geçici Madde 1 ve 2” de mevcut çalışmakta olan 5(Ç) maddesi kapsamında GES Projeleri ve 10 kW altı Çatı tipi GES projelerinde yönetmeliğin yayımlanma tarihinden 60 gün içinde başvuru yaptıkları sürede Aylık Mahsuplaşmadan yararlanabilinecekler. Çağrı Mektubu almış yalnız daha geçici kabulü yapılmamış 5(Ç) maddesi kapsamında GES Projeleri ve 10 kW altı Çatı GES Projeleri otomatik yeni yönetmeliğe göre işlem görecek ve Aylık Mahsuplaşma otomatik devreye girecek.

Bir de ortalıkta çok konuşulan “Yap-İşlet-Devret” modelin kapısı açılmamıştır. Madde 24 (7)’de “Lisanssız üreticiler bu yönetmelik kapsamındaki üretimleri için ikili anlaşma ve/veya organize toptan elektrik piyasalarında satış yapamazlar.” ifadesi ile bu tür ve ona benzer işlemler yapılanamaz..

Yönetmelikte pozitif maddelerden biri, aynı parsel içinde bulunan tüketiciler kooperatif kurmadan bir üretim tesisi kurabileceğini belirten maddedir. İşhanlarında, AVM’lerin içindeki işletmeciler v.s. Madde 29 (1)’de belirtilen ifadeler ile kooperatif kurmadan GES kurmaları kolaylaştırılmıştır.  Madde 29 (1) de ne ifade ediliyor, bir inceleyelim:

“Aynı tarife grubunda yer alan ve aynı bağlantı noktasına bağlanan veya elektrik enerjisi tüketimleri tek bir ortak sayaç ile ölçülebilen bir veya birden fazla gerçek ve/veya tüzel kişiye ait tesislerde tüketilen elektrik enerjisi için tüketimlerini birleştirerek bu yönetmelik kapsamında üretim tesisi ya da tesisleri kurabilir. Tüketim birleştirmeye katılan kişilerin her birinin ayrı ayrı tüketim tesisi ya da tesislerinin olması gerekir. İşhanı, alışveriş merkezi ve sanayi sitesi gibi tüketim noktalarında ayrı tüketim tesisi olmayan kişiler tarafından yapılacak tüketim birleştirme başvurularında o ölçüm noktası itibarıyla elektrik tüketimi gerçekleştirildiğini tevsik edici bilgi ve belgeler sunulur.”

Bir başka pozitif madde; çatısına Güneş Enerjisi Santrali kuran bir işletmeci dağıtım şirketleri sınırları içinde kendisine ait başka bir tüketim tesisi ile Madde 28 (1)‘e dayanarak mahsuplaşma yapabilir. Madde 28 (1): “Lisanssız üretim yapan gerçek ve tüzel kişilerin bir dağıtım bölgesinde kurulu üretim tesisinde ürettikleri enerji, ancak aynı dağıtım bölgesi içerisinde yer alan ve aynı kişiye ait tüketim tesisi ya da tesislerinde tüketilebilir.”

Yazımın sonunu GÜYAD, GÜNDER ve GENSED’den bir isteğim ile bitirmek istiyorum. Bu derneklerimiz Güneş Enerjisi sektörüne bir artı ivme kazandırmak istiyorlarsa, 30 günlük hukuki itiraz süreci içinde yayınlanan 30772 sayılı “Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği”ne itiraz edip, iki maddede değişiklik yapılmasını arz ederim:

Birincisi; Güneş Enerjisi dayalı enerji kooperatiflerine ARAZİ kurulumunu dahil etmeleri. İkincisi; yüksek tüketimi olan ve çatısı uygun olmayan işletmeler (Hastane, Oteller v.s.) için tüketim noktası dışında başka bir bölgede ARAZİ üzerinde aynı dağıtım şirketler sınırları içinde aylık mahsuplaşma sonrası tüketim fazlası elektriği satmama şartı ile yenilenebilir enerjiden elektrik üretimine izin verilmesi.

Durmak Yok… Lisanssız elektrik üretim için yeni hedefimizin “YILLIK MAHSUPLAŞMA” olması dileği ile sektöre güneşli günler dilerim.

1 Yorum

  • Evet hedef yıllık mahsuplaşmadır .

    Aylık mahsuplaşma olursa
    biz vatandaşlar yaz aylarda fazla üretim yapıp idareye bedavadan satarız .
    Sonra kışında güneş olmadığı için daha az üretim yaparız ve idareden dünta kadar enerji alırız ama 3 misli fiata .
    Arkadaşlar net metering olacak dediler . Olmadı .
    Net metering şart aksi halde hiç kimse solara yatırım yapmaz .
    Yıllık mahsuplaşma ile tüğketimimiz kadar üretim yapmak için hesap eder ve yıl sonunda idareye hiçbir borcumua olmaz . Onların biraz alacağı olsun zararı yok .
    H E D E F Y I L L I K M A H S U P L A Ş MA D I R . .

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir