IV. İstanbul Karbon Zirvesi 26 Nisan 2017 tarihinde İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) ev sahipliğinde, Uluslararası Emisyon Ticareti Derneği (IETA) desteğinde Sürdürülebilir Üretim ve Tüketim Derneği (SÜT-D) tarafından gerçekleştirildi.

Zirvede iklim değişikliği ile mücadelede söz sahibi olan uluslararası ve ulusal lider kuruluşlarının uzmanları, enerji yoğun sanayi kuruluşları, finans sektörü, üniversiteler, sivil toplum örgütleri, medya ve gençler bir araya geldi. İş dünyası ve kamunun büyük ilgi gösterdiği Zirvede yerel yönetim ve sivil toplum temsilcileri yer aldı. İTÜ Öğretim Üyesi ve SÜT-D Başkanı Prof. Dr. Filiz Karaosmanoğlu açılış konuşmasında SÜT-D ve İstanbul Karbon Zirvesi’nin tarihsel gelişimini anlatarak, SÜT-D’nin paydaşlarıyla bir arada olmaktan duyduğu memnuniyeti bildirdi. Delegelere samimi teşekkürünü sunan Prof. Karaosmanoğlu, İTÜ’de her bahar iklime dirençli Türkiye ve gezegenimiz için yan yana gelinmesinin ve yetkin davetli konuşmacılardan en yeni ve doğruyu dinlemenin önemini vurguladı.

IV. İstanbul Karbon Zirvesi’nde karbon yönetimi, karbon finansmanı ve Türkiye’nin iklim değişikliği ile mücadele yolu tüm yönleri ile incelenerek Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi Taraflar Konferansları, Paris (COP21) ve Marakeş (COP22) ardından yaşananlar ve Kasım 2017 gerçekleştirilecek Bonn (COP23) Konferansına giden yol masaya yatırılarak “Sera Gazı Emisyonları Azaltımı için T.C. Niyet Edilen Ulusal Olarak Belirlenmiş Katkısı” konusunda sanayinin konumu irdelendi.

Natixis Türkiye Kıdemli Ülke Müdürü ve Temsilcisi Rıza Kadılar’ın başkanlığını yürüttüğü “Paris Anlaşması ve Sonrası” başlıklı oturumda, Avrupa Yeniden Yapılanma ve Kalkınma Bankası (EBRD) Türkiye Enerji Verimliliği ve İklim Değişikliği Direktör Yardımcısı Dr. Adonai HerreraMartinez konuşmasına EBRD tanıtımı ile başlayarak, EBRD’nin 2009 yılından beri Türkiye’de 4.1. Milyar Avro’luk kısmı sürdürülebilir enerji yatırımlarına olmak üzere 8.7 Milyar Avro yatırım yaptığını belirtti. Dr. Herrera-Martinez büyük bölümü hidroelektrik ve rüzgâr elektriği olan bu yatırımlarla yılda 8.5 milyon ton CO2 eşdeğer sera gazı azaltımı ve 2.2 milyon ton eşdeğer petrol (TEP) enerji tasarrufu sağladığını bildirdi. İlbank Genel Müdür Yardımcısı Dr. Ender Aykut Yılmaz, İller Bankası’nın İl Özel İdare ve Belediyelerin yatırımlarını desteklemek amacıyla çalıştığını, Borsa İstanbul ile birlikte Belediye iştiraklerinin finansmanı sağlamak üzere çözümler üretildiğini anlattı. Kentsel dönüşüm ve enerji verimliliğinin Türkiye için önemini vurgulayan Dr. Yılmaz enerji verimliliği projelerinin iklim değişikliği için önemini ve alternatif finansman modellerini açıkladı. Türkiye Sinai Kalkınma Bankası (TSKB)

Mühendislik ve Teknik Danışmanlık Yöneticisi Evrim Yangın Gül “Düşük Karbonlu Ekonomiye Geçişte TSKB Deneyimi” başlıklı sunumunda dünyanın ilk “Sermaye Benzeri Sürdürülebilir Tahvil” ihracatını gerçekleştirdiğini, TSKB’nin finanse ettiği enerji ve kaynak verimliliği, yenilenebilir enerji, çevre, turizm, tarım, eğitim, kadın istihdamı ve iş sağlığı güvenliği yatırımlarıyla 13 milyon ton CO2 eşdeğeri seragazı salımı azaltımı sağlandığını, 5332 MW yenilenebilir kaynaklı enerji yatırımı yapıldığını, 75 adet enerji verimliliği projesi yürütüldüğünü ve 47 adet kaynak verimliliği yatırım projesi gerçekleştirildiğini belirtti. Oturumda Başkan Dr. R. Kadılar’ın soruları ile Paris Anlaşması ve sonrası masaya yatırılarak delegelerin sorularına cevap verildi.

“Türkiye’nin Niyet Edilen Ulusal Katkı Beyanları (NEUKB): Zorluklar ve Fırsatlar” başlıklı oturumu İTÜ Çevre Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. İsmail Toröz yönetti. Sabancı Üniversitesi Karbon Saydamlık Projesi (CDP) Türkiye Proje Yöneticisi Mirhan Köroğlu Göğüş, şirketlere çevresel verilerini ölçmek, yönetmek ve açıklamak için kullanabilecekleri dünyanın tek küresel doğal kaynak kullanımı raporlama platformunu sunan CDP’nin politika yapıcıların kararlarını şekillendirecek ve yönlendirecek sonuçlar yaratmayı hedeflediğini bildirdi. İlk raporlamanın yapıldığını bildiren M.K. Göğüş, Paris Anlaşması’nın küresel ölçekteki işletmeler üzerinde harekete geçirici bir etki yarattığını, ancak Türkiye’de düşük karbon ekonomisine geçiş hızının küresel ölçekle karşılaştırıldığında beklenenden daha yavaş olduğunu vurguladı.

Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Verimlilik Genel Müdürlüğü Uzmanı Özlem Durmuş imalat sanayinde sera gazı yönetimi konusunda yürütülen projeleri açıklayarak, 2013 yılında üretilen 1 TL katma değer başına 1.34 kg CO2 eşdeğer salım yapıldığını belirtti. İmalat sanayinde enerji verimliliği ile önlenebilecek sera gazı emisyonu senaryolara göre 9.5- 16.0 milyon ton CO2 eşdeğeri değerinde olduğunu belirten Ö. Durmuş, gerekli yatırım miktarını 11-18 Milyar TL, geri dönüş süresini 1.8 yıl olarak bildirdi.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı İklim Dairesi Başkanı Mehrali Ecer “Türkiye’de İklim Değişikliği ile Mücadelede Karbon Piyasalarına Hazırlık” başlıklı sunumunda küresel sıcaklık artışının tarihsel gelişimini anlatarak Sanayi Devrimi öncesi CO2 konsantrasyonunun 280 ppm civarında iken, Mart 2017 itibari ile bu değerin 407 ppm değerine yükseldiğini belirtti. 1901-2011 arasındaki ortalama sıcaklık artışının 0.9°C olduğunu bildiren M. Ecer, Hükümetler arası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) kararlarına göre 2100 yılına kadar ortalama küresel sıcaklık artışının 2°C ile sınırlandırılması ve CO2 emisyon konsantrasyonun 450 ppm’i geçmemesi gerektiğini açıkladı.

Ancak bu gidişatla 2045 yılında sınır değerlere ulaşılacağı öngörülmektedir diyen M. Ecer “2020 sonrası için Paris Anlaşması iklim değişikliği ile mücadelede başlangıç noktası olarak etkili ve oldukça kapsayıcı bir küresel başarıdır” dedi. M. Ecer “Türkiye 30 Eylül 2015 tarihinde Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi Sekretaryası’na 2030 yılına kadar %21 oranında sera gazı salımı azaltımı ulusal beyanını sundu. Emisyon azaltım politika seçeneklerini artırma yolunda analitik projeler ve çalışmalar yürütülmektedir. Karbon fiyatlandırma mekanizmaları önemlidir. Emisyon ticaret sistemi ve karbon vergisi en yaygın olan mekanizmalardır. Dünya Bankası ile ülkemizin emisyon azaltım politika seçeneklerini artırmak, karbon fiyatlandırma politikalarının uygunlukları hakkında analitik çalışmalar yapmak ve kamu ve özel sektörde kapasite geliştirmesi amaçlayan “Karbon Piyasalarına Hazırlık Ortaklığı Programı (PMR)” uygulanmaktadır. Özel sektör için hazırlanan Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) Hazırlık Kılavuzu ve Türkiye için Karbon Fiyatlandırma Politika Önerisi sentez raporu önem arz etmektedir” dedi.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Yenilenebilir Enerji Genel Müdürü Dr. Oğuz Can “İklim Değişikliğiyle Mücadelede Bir Araç Olarak Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği” başlıklı sunumunda “Dünya genelinde sera gazı salımı 43.7 giga ton CO2 eşdeğer olup, Çin, AB ve ABD’nin salımı bu değerin %51’idir. En az salım yapan 100 ülkenin toplamı ise bu değerin %3.5’idir. Türkiye bu değerin %1’inden daha düşük sera gazı üretmektedir. Türkiye kişi başına 4.4 ton CO2 eşdeğer sera gazı salımı ile dünyada 84. sıradadır. Enerji sektöründe Türkiye NEUKB politikasına göre 10 GW güneş enerjisi, 16 GW rüzgâr enerji kurulu gücü ile hidrolik potansiyelin tamamının kullanılması hedeflenmiştir. Atık yönetimi ve enerji verimliliği uygulamalarına önem verilmektedir. Arz GüvenliğiÖngörülebilir Piyasa-Yerlileştirme temellerine dayanan Milli Enerji ve Maden Politikası gereğince Türkiye yenilenebilir kaynak potansiyeli ile enerji verimliliğinde yapılacaklar Türkiye’nin iklim değişikliği ile mücadelesinde önemlidir. Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları Yönetmeliği ile gerçekleştirilecek yatırımlar ve Enerji Verimliliği Ulusal Eylem Planı kapsamında sanayi ve teknoloji, enerji, ulaşım, tarım, bina ve hizmetler alanlarında ulaşılacak enerji tasarrufu iklim değişikliği ile mücademizde güçlü araçlarımızdır” dedi.

“Karbon Yönetimi ve Endüstri” oturumunda lider firmaların yöneticileri sürdürülebilirlik yönetimlerini, karbon yönetimi başarılarını düşük karbon ekonomisi stratejilerini sundu. Zorlu Enerji Ticaret Direktörü İnanç Salman küresel sıcaklık artışı ve canlı yaşamı etkileşimindeki tehlikeye vurgu yaparak başladığı konuşmasında Zorlu Enerji Türkiye kurulu gücünün %72’sinin yenilenebilir kaynaklı olduğunu bildirdi. İ. Salman “Yenilenebilir kaynaklara yatırım, sosyal sorumluluk projelerimiz ile özellikle akıllı şehirler konusuna odaklanarak karbon azaltımına yönelik yüksek teknolojiyi takip ediyoruz” dedi. Enerjisa Teknoloji ve Müşteri Çözümleri Başkanı Gül Erol “dağıtık üretim, yerinde üretim ve son tüketici verimliliğin artırılması çalışmaları ile müşterilerimizin enerji tüketimlerinde verimliliğin artırılması ve karbon ayak izlerinin azaltılması hedefi ile ilerleyerek alternatif enerji çözümleri sunuyoruz” dedi. Organik Kimya, Ar-Ge Direktörü Sibel Altınok “Satış gelirlerimizin %2’sini arge için harcıyor ve ürünlerimizin yaşam döngüsü değerlendirmesi ile karbon ayak izlerini azaltma çalışmalarımızla insan ve çevre için en az olumsuz etki için uğraşıyoruz. Ürün yelpazemiz için biyokökenli ürünleri geliştiriyor ve enerji verimliliği projeleri uyguluyoruz” dedi. Enerji ve kimya sektörlerinde sürdürülebilirlik yönetimi uygulamaları katılımcılar tarafından büyük ilgi gördü.

Zirvede “SÜT-D Düşük Karbon Kahramanları Ödül Töreni” gerçekleştirildi. Her bir ödül, verilme gerekçesi Prof. Dr. Filiz Karaosmanoğlu tarafından açıklanarak kazananlara sunuldu. Sera gazı emisyonunu azaltan 42 projenin aday olduğu yarışta, 19 kuruluş SÜT-D tarafından ödüle layık görüldü. Enerji, kimya ve gıda sektörleri ile yerel yönetimlerin başarılı teknik uygulamalarının yanı sıra karbon azaltımı konusundaki eğitim ve bilinçlendirme çalışmaları da ödüllendirildi. 2017 Düşük Karbon Kahramanları ödüllerini, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Yenilenebilir Enerji Genel Müdürü Dr. Oğuz Can’ın elinden aldı. İncesu Rüzgar Enerji Santralı ve Yerele Etki Projesi ile Akiş Grup, Arnaz Rüzgar Elektrik Santralı ile Bereket Enerji, LAMAS III-IV Hidroelektrik Santralı Karbon Ticareti ve Sosyal Sorumluluk Projesi ile Gama Enerji düşük karbon kahramanı olurken, Enervis tekstil sektöründe atıksu ısı geri kazanımı, Önce Biz Karbon Ayak İzimizi Düşürüyoruz diyerek EY Türkiye, pirinadan yeşil mangal kömürü üretimi ile Ege Tarımsal Enerji, Dönüşüm Müzesi ile karbon yönetimi bilinçlenmesine katkı yapan Samsun Avdan, Bitkisel Atık Yağları Topla, Karbonu Azalt projesiyle Kolza Geri Kazanım düşük karbon kahramanı ilan edildiler. Köyde Yeşil Ekonomi Projesi sonuçlarıyla Temiz Enerji Vakfı (TEMEV) düşük karbon kahramanı oldu. Enerjimiz Çocuklar için Projesi ile ilköğrenimde 8000 öğrenciye eğitim seti, kitap, oyun, tiyatro ile ulaşma ve “Zorlu ile Karbon Ayak İzi” kitabını hazırlama ölçümlenmiş başarısı Zorlu Enerji’yi Düşük Karbon Kahramanı yaptı.

Atık ısı geri kazanımından yeşil fonlama ile engelli eğitimine destek projesi için Shell Türkiye’ye, boyahane pompalarında basınç optimizasyonu ile enerji verimliliği sağlayarak karbon ayak izi azaltılması konusunda Vestel Beyaz Eşya’ya düşük karbon kahramanı ödülü verildi. Bursa Hafif Yaylı Sistem II. Aşama Projesi sera gazı azaltımı ile Bursa Büyükşehir Belediyesi, Sudan Sebep Fidan Dağıtımı Projesi ile Kartal Belediyesi, Bilim Hattı Projesi ile İstanbul Büyükşehir Belediyesi İstanbul Elektrik, Tramvay ve Tünel İşletmeleri Genel Müdürlüğü (İETT) ödüllendirildi. Geleceğe Enerjimiz Kalsın projesi ile Halkbank ödüle layık bulundu. Sütaş çiftlikten sofralara atıktan enerji eldesi uygulaması, yaşam bilimleri ve medikal teknoloji operasyonlarında ve değer zinciri boyunca sera gazı emisyonlarını azaltma ve iklim esnekliğini artırma uygulaması ile BD Türkiye düşük karbon kahramanı oldu. Türkiye’nin ilk ısıtmalı pres teknolojisini kullanan atıksu arıtma çamuru susuzlaştırma pojesi ile karbon ayak izini azaltan Organik Kimya düşük karbon kahramanı ilan edildi. SÜT-D bu yıl bir sivil toplum örgütünü kendi izleme ve değerlendirmesi ile Düşük Karbon Kahramanı olarak belirledi. Tüm Atık ve Çevre Yönetimi Derneği (TAYÇED) atık yönetimi ve karbon azaltımı konusunda öncü ve sözcü olması nedeniyle Düşük Karbon Kahramanı seçildi.

SÜT-D, III. İstanbul Karbon Zirvesi’nde, 2016 yılında bir ilki gerçekleştirerek üretim-tüketim ve hizmet için sürdürülebilirlik olgusunda toplumda kapasite oluşturma, konunun farkındalığını artırma, ulusal ve uluslararası etkinliklerle yaygın etki yaratma hedefine uygun olarak “SÜT-D Küçük Karbon Kahramanları” çalışmasına başladı. Çocuklara ulaşarak “Sürdürülebilir Yaşam Kültürü” kazandırılması ve karbonunu iyi yöneten nesiller yetişmesine katkı yapmak üzere etkinlikler yapılmaktadır. 2017 SÜT-D Küçük Karbon Kahramanları Şef Öğretmen Mine Yalın yönetimindeki İstanbul Kadıköy Faik Reşit Unat Ortaokulu “Çevreye Sevgi Korosu” oldu. İklime dirençli dünya için biz de varız diyen Çevreye Sevgi Korosu “Farklısın, Farkında mısın?; Geri Dönüşüm, Enerjidir Yaşam; Erguvana Övgü” şarkılarını söyleyerek:

Güneş, her sabah doğup Enerjisini saçıyor Çevre “bak bana” diyor Enerji kendini yeniliyor Enerjidir yaşam Yeter ki doğru kullan Boşa harcarsan eğer Elinden akar gider…

dedi.

(http://www.istanbulcarbonsummit.org/tr/gecmis-zirveler/iv-ics/2017- kucuk-karbon-kahramanlari).

II. İstanbul Karbon Zirvesi öncesinde “ISO 20121 Sürdürülebilir Etkinlik Yönetim Sistemi” belgesi almak üzere RINA Türkiye’ye başvuran SÜT-D, standardın gereklerine uygun çalışmalarını yürüttü. Zirve planlama ve uygulama süreci, diğer deyişle Zirve öncesi, Zirve sırasında ve sonrasında gerçekleştirilen tüm çalışmalar sürdürülebilirlik yaklaşımı ile yönetim süreci içine alındı. Türkiye’nin ilk ve tek “ISO 20121 Sürdürülebilir Etkinlik Yönetim Sistemi” sertifikasını SÜT-D, 30 Kasım 2015 tarihinde RINA Türkiye’den teslim aldı. RINA Türkiye ekibi IV. İstanbul Karbon Zirvesi’nde denetimini gerçekleştirdi. SÜT-D, başta İstanbul Karbon Zirvesi etkinliğinde olmak üzere tüm çalışmalarında sürdürülebilir yönetim stratejisini uygulamakta, etkinliklerini düşük karbon ve su ayak izli kılmak için gayret göstermekte, en iyi atık yönetimi için uğraşmaktadır.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Yenilenebilir Enerji Genel Müdürü Dr. Oğuz Can ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı İklim Dairesi Başkanı Mehrali Ecer’e İstanbul Ağaç ve Peyzaj A.Ş. tarafından özel tasarlanan cam bahçe uygulaması (teraryum) sunuldu. İstanbul Ağaç ve Peyzaj A.Ş. doğanın güzelliğini sahneye taşıyan tasarımı ve Düşük Karbon Kahramanı duvar bahçe panosu ile Zirveyi yeşillendirdi.

IV. İstanbul Karbon Zirvesi sunumları e-kitap olarak düzenlendi ve Zirve sitesinde paylaşıma açıldı. IV. İstanbul Karbon Zirvesi ile iş dünyası- kamu-akademi-gençler-sivil toplum- medya özgür bir platformda yan yana gelerek iklim değişikliğine dirençli Türkiye ve Dünya için yapılgelenler ve yapılması gerekenler görüşüldü. Yazılı ve görsel basının ve özellikle sektörel dergilerin büyük ilgi gösterdiği Zirveye %75’i özel sektör olmak üzere %10 kamu, %8 akademisyen, %5 öğrenci ve %2 medya katılımı olmak üzere 545 delege katıldı. Zirve öncesi ve ardından medya yönetimi ile Zirve hedef ve sonuçlarının yaygın bilinirliğine etkin katkı yapıldı.