30 Bin Üyemize Katılın
E-Bülten yayınlarımız için abone olun.

Güneş Enerjisi Nereye Gidiyor? Maliyetler Düştü Mü?

Köşe Yazısı – Cüneyt Selçuk Güngör

Sahada başlayan Güneş Enerji, çatıda devam edecek mi? Sanayi çatıları mı? Bireysel kullanım mı? Yoksa YEKA’lar mı? Bunu incelemeye çalışacağım.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanımız Fatih Dönmez, 16 Şubat 2019’da Kocaeli’indeydi, neler açıkladı, güneş enerji sektörü ile ilgili neler söyledi? Peki son 1 aydır, kimler neler açıklıyor?

Yazı biraz uzun olabilir ama Solar Enerjisi ile ilgili iseniz, sektörde iseniz ilgi ile sonuna kadar okuyacağınızı ümit ediyorum.

Öncelikle sektörün yıllar göre değişimini hatırlayalım:

Güneş Enerjisi ile elektrik üretiminde Türkiye 2014 yılından günümüze ciddi ilerleme kaydetti. Bu ilerlemenin en ciddi rakamını 2017 yılı sonu 2018 başı şeklinde karşımıza çıktı.

Grafik 1: Türkiye’deki Güneş Enerjisi Kurulu Gücünün Yıllara Göre Değişimi

Yukarıdaki çalışmayı geçen yıl yapmıştım. Güncel verilere TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası’nın “Enerji İstatistikleri Raporu”ndan ulaşabilirsiniz.

Tablo 1: Enerji İstatistikleri Raporu’na Göre 2018 Ocak-2019 Ocak Kurulu Güç Değerleri

Bu çalışmaya göre, 2018 yılında ciddi bir ilerleme sağlanamamış. Zaten 1.000 mW ilk YEKA bir şekilde yapılamadı. Bir de, güneş enerjisine dayalı YEKA ve bağlantı kapasitelerinin tahsisine ilişkin yarışmalar 13 Ocak tarihli Resmi Gazete ile iptal edilmişti.

(Hatırlatma: Resmi Gazete de 5 Ekim 2018 tarihli ilan ile, Şanlıurfa-Viranşehir’de 500 MW, Hatay-Erzin’de 200 MW ve Niğde-Bor’da 300 MW yapılması planlanan 3 adet YEKA 13.01.2019′ da iptal edildi.)

Dünyada neler oluyor diye baktığımızda ise durum şu şekilde özetlenebilir:

Grafik 2: 2007-2017 Yılları Arası Yenilenebilir Enerji Kurulu Gücü (Kaynak: International Renewable Energy Agency Raporu)

Güneş enerjisi sektöründe asıl ilginç olan ise aslında maliyetler. En temel gider rakamı olan panel fiyatları oldukça ciddi gerileme gösterdi. Yani, şu an güneş enerjisi santrali kurmak geçen yıllara göre çok daha ekonomik, çok daha geri dönüşü hızlı.

Tablo 2: Güncel Spot Piyasadaki Güneş Enerjisi Modül Fiyatları

Panel fiyatları çok kısa bir sürede Türkiye’de watt başına 0,24-0,30 $/watt, Dünyada ise 0,19-0,31 $/watt gibi rakamlara gelmiş durumda. Bu ise 1.000 mW DC güçteki bir saha için 500.000 $ panel maliyetinden gene Türkiye için 240.000 $ panel maliyetine gerileme anlamına geliyor (Marka, kalite vs. farkları ihmal edilerek ortalama fiyatlar ile).

Bire bir benzer olmasa da, invertör fiyatlarında da bir indirim söz konusu. Diğer maliyetler gene ülkemiz için bir miktar artsa bile ana kalemlerin düşmesi nedeni ile ciddi bir yatırım maliyeti azalması söz konusu.

Artık 700-750 $/watt maliyetleri, hatta büyük projelerde bir tık altını rahatlıkla konuşabiliyoruz. (Bu arada, bu maliyetler Saha Hafriyatı, Enerji Nakil Hattı, Saha İzleme, Proje Resmi, Harç, Proje Saha vs. bedelleri, OG sistemlerin farklı maliyetlerini kapsamadığı için kendi sahanız için birebir almamanız bütçe yönetimi açısından faydalı olacaktır.)

Grafik 3: Yıllara Göre 1 kW GES Maliyetinin Değişimi

Türkiye’deki 2017 yılı ağırlıklı görülen büyüme aslıda 2014 yılından bu yana saha ağırlıklı giden sektörün, çağrı mektuplarının (1 lamba, 999 kW GES’lerin) son projeleriydi. Bir de üstüne 2017 yılı sonuna kadar geçerli dağıtım bedeli indirimi sektörün karlılığını bilen yatırımcıların saldırısına uğradı. (Çok kötü sahalar yapıldı, ilerleyen günlerde bunlar ciddi yatırımcı için sorunlara yol açacak, ayrıca bu konuya değineceğim.)

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanımız Fatih Dönmez, Kocaeli ziyaretinde çatı ve cephe mevzuatında kolaylıklar getirileceği, aylık mahsuplaşmanın hazırlandığı ve mini YEKA ların yarışmaya çıkacağını belirtmişti. Benzer şekilde basında son bir aydır söylemleri mevcut. Sektörde kalan paydaşlar, OSB çatıları, Sanayi Tesisleri diye koşturmakta.

Neredeyse solar sektöründeki her firma, sanayicileri bilgilendirmek, onlara durumu anlatarak bir iş fırsatı olduğunu anlatmak için çaba gösteriyor.

Fotoğraf 1: Bakan Dönmez, Kastamonu Valisi Yaşar Karadeniz ve Belediye Başkanı Tahsin Babaş’ı ziyareti

Bu arada, bir de tarımsal faaliyetler için elektriksel düzenlemeler yapılacağı konusunu unutmamak lazım.

Saha kurulumu yapılamıyor. Çünkü ya kapasite yok ya da verilmiş çağrı mektupları çeşitli sebepler ile kuruluma uygun değil.

Elektrik fiyatlarının ciddi artışı söz konusu, yatırım maliyeti de düşüyor.

Şimdi sektör, Aylık Mahsuplaşma sonrası ilk olarak sanayi çatılarına mı, bireysel çatılara mı yönlenir?

İşin küçük yatırımcıya inmesi için bence henüz erken. Çünkü kolaylaştığı , kolaylaşacağı düşünülse de evinize ya da 100 m2 altı bir iş yerinize yapacağınız yatırımın resmi süreci sizi yoracaktır.

Ancak güncel olarak saha tipi lisansız GES’ler için 0,133 $ dan olan alım garantisi, dağıtım bedelini düşmeseniz bile, 5,30 TL kur ile 0,7049 TL ye denk gelir. Faturamıza bakalım, biz ne kadar ödüyoruz.

Şekil 3: SEPAŞ Enerjnin Belirlemiş Olduğu Fatura Bedelleri

Faturadaki bilgilere göre 1 kW enerji için her şey içinde cebimizden çıkan 0,537 TL oluyor.

Peki, saha satış fiyatından güncel dağıtım bedelini düşersek, yatırımcı kW başına ne kazanıyor ?

Şekil 4: Güneş Enerjisi İle Elektrik İhtiyacınızı Karşıladığınızda Kazancınız

Hesapta görüldüğü üzere, net kazanç giderimiz ile nerede ise aynı. O yüzden , ilk etapta 200 kW üstü sanayi tesisi çatıları, hemen arkasından tarım ve hayvancılık gelecektir. Ama bu hesabı gören ve uygun alanı olan bir bireysel tüketicinin de çok geç kalmadan yatırım düşünmesi kaçınılmaz olacaktır.

10 kW gücündeki bir tesis, ortalama bir ışınım ile senede 18.500 kWh enerji üretir ise tükettiği enerjiye göre:

10 kW için 18.500 kWh x 0,537 TL = 9.934,50 TL /yıl

Yatırımı ise 10 kW x 800$ baz alırsak (parakende olarak) 8.000 $, 5,30 kurdan, 42.400 TL yapar. Buradan, geri dönüş süresi, 4,2 yıl olarak bulunabilir.

Değişik güçler için ortalama olarak hesaplamak için EPDK 1/1/2019 tarihinden itibaren geçerli olacak perakende elektrik satış tarifesini buraya bırakıp,

Tablo 3: EPDK’nın 1 Ocak 2019 Tarihi İtibariyle Belirlemiş Olduğu Tavan Birim Elektrik Fiyatları

Yukarıda göreceğimiz üzere Sanayi , Ticaret ve Mesken tarifleri farklı, ayrıca güce bağlı olarak yatırım maliyetlerinin de değişeceğini öngörebilirsek:

Grafik 4: Yıllara Göre Solar Enerji Yatırım Geri Dönüş Tahminleri

1.000 kW gücündeki bir tesisin 4 yıldan kısa bir sürede geri dönüşü hepimizi şaşırtsa bile, net gelirler ile baktığınızda oldukça normal. Bu rakamlara işletme giderleri, proje giderleri gibi ek maliyetler hatta düşük ışınım değerleri ekleseniz bile 6 yılın üstüne çıkmanız oldukça zor olacaktır.

Cüneyt S.Güngor
E.Elektronik Müh.Yenilenebilir Enerji Uzmanı

İlgili Konular:

7 yorum

  • Avatar Serhat Saim dedi ki:

    Bu durumda 0,133$ dan alım garantisi olmasa bile, yatırım mantıklı sonucu çıkar sanki. Fabrikamızın çatısı için bir çalışm yapkma için nereden başlamalı? aylık ort faturamız 27.000-30.000 arası geliyor, yerimiz yalovada

  • Avatar ismail dedi ki:

    1kW enerji için her şey içinde cebimizden çıkan 0,537 TL .
    10kW için 18.500kW x 0,537 TL = 9.934,50 TL /yıl,
    Böyle bir Enerji birimi yeni mi icat edildi.

    Enerji Portalı sitesi başkası yanlış yazdıysa , yanlışı düzeltmeden yayınlamak zorunda mı ?

  • Yararlı bilgiler için teşekkür ederiz.

  • Avatar Orcun dedi ki:

    Üretim için yaptığınız hesap yani 10kwe/18.500 kwh değeri abartı bile olsa doğru kabul edelim. Ama tüketim yaptığınızı unutuyorsunuz. Yani ürettiğiniz elektriğin satış birim fiyatı ile tükettiğiniz elektriğin alış birim fiyat farkını kullanarak amortisman hesabı yapmak gerekir. Ürettiğiniz kadar tükettiğinizi farz edersek 0.154 TL x 18.700 kwh = 2880 ₺ / yıl getiriniz olur 10 kw kurulu güç için. O da brüt rakamdır. Bu da sizin başlangıç maliyetinizi 20 yılda geri almanız anlamına gelir.

    • Cuneyt Selcuk Gungor Cuneyt Selcuk Gungor dedi ki:

      Orcun Bey,

      Ülkemizin farklı yerlerinde farklı bir ışınım değeri alacağımız için, 18.500kWh değerimiz sadece bir test değer olarak seçilmiştir. Bölgenize göre kazanıma sitemizden bakabilirsiniz. tam detay hesap yapacak isek zaten çatı için %23 civarında bir kayıp ile 13.000-14.000kWh rakamları Türkiye genelinde görebilirsiniz. Bu kayıpları önlemek için imkan dahilinde ise 10kW sistemi 12kW DC olarak kurgulayabilirsiniz. Bu durumda örneğin Ankara ili 5 derece açı ile 15.900kWh (12kW DC güç ile) üretebilir.

      Ben yazımda maksimum rakamları kullanarak bir farkındalık yaratmayı amaçladım. bu şekilde bir hesaba giderseniz de;
      Tablomıza göre ;
      Ankara için yatırım maliyetinizin %20 artması, üretiminizin ise senede 2.600kWh azalacağı bir durum ortaya çıkar ki, bu durumda da geri dönüş ; 5,9 yıl olur.

      Yirmi yıl hesabınız ise sektördeki pek çok paydaşımızın düştüğü hatadan kaynaklanır. Yazıdaki fatura bu ay bana gelen faturadır. Oradaki maliyet benim ödediğim tutarı gösterir. Sizin hesaplamanızdaki gibi bir rakam ile yola çıkarsam yanılmış olurum. Ancak net satış rakamı, yani 0,27 TL olan satış fiyatı – 0,15 TL dağıtım bedelini alıp fazla ürettiğim ile çarparsanız satınca alacağımız rakamı buluruz.

      Ama ben elektriği 0,537 TL den alıyorsam, kendim üretip, o kadar satın almadığımda o fiyattan kar etmiş olurum. Satmadığım bir enerjinin bana geri dönüşü üzerinden fizibilite yapamam. Hesaplamadaki mantığım bu şekilde.

      Tabi ki yazının sonunda belirtiğim gibi hesaplamalar bir solar bilinci yaratmak için, çok sade olarak yapılmıştır, pek çok gider katılmamıştır. Ancak en kötü senaryoda bile göreceğiniz güncel fiyatlar ile 5-6 yıl olacaktır. Yakın zamanda olabilecek bir elektrik zammı sonrasında ise, çok daha az sürede geri dönüşü, düşük ışınım ile de görebileceğiz.

      Diyelim evinizde ort. aylık tüketiminiz 230 Kw olsun, buna 2004-2007 yılında yaklaşık 36 TL öderken ,2018 yılında aynı tüketime ödeyeceğiniz bedel 103 TL olmuştu. Peki bu geri dönüş hesabında 2020 yılında acaba ne kadar olur?

      Yani 4 yılda geri dönen sistemler artık gerçek, evinize fabrikanıza kurduğunuz güneş enerjisi yatırımı 4-5 yıl içinde kendi maliyetini kurtarıp, 25 yıl size enerji üretecektir.

  • Avatar Alper Sezen dedi ki:

    Merhaba, fizibilite hesabınızda mevcut elektrik faturasında KDV HARİÇ kısmı dikkate almalısınız. Üretim Miktarını da 13.000-15.000 kWh/yıl bandında değerlendirip finansman maliyetini de koyarsanız gerçekten dikkat çekmiş olursunuz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir