Fosfat Nedir?

Fosfor’un doğal formlarından biri olana Fosfat gübrelerin en önemli unsurlarından biri olarak karşımıza çıkar. Fosforik asitin tuzu ya da esteri olarak tanımlanır.Tabii olarak çok sayıda çeşidi bulunan fosfatlar organik, yarı-organik ve mineral fosfatlar olarak segmente edilebilirler.

Fosfat, fosforik asidi meydana getiren katyon köküdür. Fosforik asidin tuzu yada esteri olarak da tanımlanmaktadır. Fosfatlar, birçok fosfat mineralinde ihtiva edlen fosfor elementinin doğal bir oluşumudur. Mineraloji ve jeolojide fosfat, fosfat iyonları içeren bir kaya veya cevher anlamına gelir. İnorganik fosfatlar, tarım ve sanayide kullanılmak üzere fosfor elde etmek üzere üretilir.

Fosfatın kimyasal sembolü “PO4−3”’tür. Fosforik asidi (H3PO4) meydana getiren katyon kökü olan fosfat, 1 fosfor, 4 oksijen atomundan meydana gelir. 3 (eksi) yük taşır. Doğada oldukça fazla türü bulunmaktadır. Kimyasal olarak değişik bileşik kümeleri oluşturabilirler.

Fosfat‘ın ana maddesini meydana getiren fosfor elementinin atom numarası 15, atom ağırlığı 30.97’dir. Fosforun sembolü “P”dir. Fosfor, oksijene olan afinitesinin yüksekliği nedeniyle “litofil” bir elementtir. Karbon, hidrojen, azot ve oksijen gibi canlılar için biyolojik önemi olan elementlerden biridir. Fosfor, tabiatta serbest halde değil, fosforik asidin tuzu ve esterleri halinde bulunur.

Fosfat Nerelerde Kullanılır?

Fosfat’ın en çok jullanım alanı gübre sektörüdür. Farklı türdeki fosfatlar temizlik sektöründe özellikle deterjanlarda ve bazı temizlik maddelerinde yer almaktadır. Ayrıca suların işlenmesi uygulamalarında da fosfat çeşitlerinden faydalanılır. Bazı fosfat esterleri, plütonyum ve uranyum nitratların elde edilmelerinde kullanılır. Fosfat kullanım oranı bakımında az olsada yemler ve bazı gıdalarda kullanılabilmektedir. Ayrıca yine Alaşım metalürjisi, savunma sanayisi, ilaç sanayisi, tıp ve kimya sanayisi de diğer kullanılan sektörler olarak karşımıza çıkmaktadır.

Fosfat Çeşitleri Nelerdir?

Fosfat çeşitleri 3 türlüdür. Bunlar;  organik, yarı organik ve mineral fosfatlardır.

Organik fosfat: Fosforik asidin esterleridir. Enerji açısından zengin bağları olan biyokimyasal bileşikler meydana getirirler. Bu maddeler, solunum çevrimlerinde, sinir sistemlerinde ve kaslarda etkindir. “Fosfolipoyit” veya “fosfatit”, hücre zarlarının ve yumurta sarısının bileşenleri arasında yer alır. Fosforik asit ve nükleozit bileşiği, nükleik asit birimi (DNA ve RNA) olan bir nükleotidi verir.

Yarı organik fosfat: Kemik iskeletinin desteklerinden biri olan kemik fosfatlarıdır. Toprak fosfatlarından meydana gelen hümofosfatlar da yarı organik fosfattır. Kemik dokularını oluşturan apatitler, kandaki fosfat iyonunun ve kalsiyum iyonunun değişimini sağlar. Fosfatın idrar yoluyla dışarı atılması, dokular ve kandaki fosfat miktarları “paratormon” tarafından oluşturulur.

Mineral fosfat: Fosforun çıkarıldığı apatitler, koprolitler, fosfatlı kireç kayaları gibi minerallerdir. “Trikalsik fosfat”, en çok kullanılan mineral fosfattır. Yüzde 70 oranında “trikalsik fosfat” içeren kayaç, “fosfat” olarak adlandırılır. Bu kayaçlar, fosforu bağlayabilen yosunlu ve sulu ortamlarda oluşur.