30 Bin Üyemize Katılın
E-Bülten yayınlarımız için abone olun.


Enerji Piyasası Nedir?

En basit anlamda, elektrik, doğalgaz, akaryakıt, petrol gibi enerji kaynaklarının mevcut ve gelecekte olabilecek durumlarındaki arz ve taleplerine göre kaynak miktarı, üretim, iletim ve dağıtım aksiyonlarının belirlendiği ve enerji kaynaklarının alım ve satım fiyatlarının belirlendiği platforma enerji piyasası diyebiliriz.

Türkiye’de Enerji Piyasası Ne Zaman Faaliyete Geçmiştir?

3396 Yap İşlet Devret (YİD) Kanunu Türkiye’deki enerji piyasasının ilk adımı olarak kabul edilebilir.

4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 2001 yılında yayımlanması ise enerji piyasasının gelişimine oldukça katkı sağlamıştır. 2001 yılındaki bu kanun ile Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK)’nun kurularak elektrik/ enerji piyasasının temelleri atılmıştır.

2011 yılında Gün Öncesi Piyasası Mekanizması devreye girmiş, avans ve teminat ödeme mekanizması getirilmiş ve yenilenebilir Enerjisi Destekleme Mekanizması başlamış, 2013’de 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu yayımlanmış ve 1 Temmuz 2015 tarihinde de Gün İçi Piyasası devreye alınmıştır.

enerji piyasası

Şekil 1: Enerji Piyasası Gelişim Süreci

Piyasa faaliyetleri Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi (TEİAŞ) bünyesindeki Piyasa Mali Uzlaştırma Dairesi Başkanlığı tarafından 2015 yılına kadar yürütülmüştür. 01.09.2015 tarihinde Enerji Piyasası İşletme Anonim Şirketi (EPİAŞ)’ın faaliyete geçmesiyle;

  • Gün Öncesi Piyasası
  • Gün İçi Piyasası
  • Uzlaştırma faaliyetleri EPİAŞ tarafından,
  • Dengeleme Güç Piyasası ise TEİAŞ tarafından yürütülmektedir.

TEİAŞ hem iletim lisansına hem de piyasa işletim lisansına sahiptir.

2004 yılında ilk Dengeleme Uzlaştırma Yönetmeliği ile piyasada “Dengeleme Mekanizması ve Aylık 3 Zamanlı Uzlaştırma” yapılmaktaydı. Bu dönemi “Piyasa Açılış Dönemi” olarak adlandırabiliriz.

2009 yılında Yeni Dengeleme Uzlaştırma Yönetmeliği’nin ilanından Gün Öncesi Piyasası (GÖP) sisteminin devreye alınmasına kadar sürede “Gün Öncesi Planlama, Dengeleme Güç Piyasası ve Saatlik Uzlaştırma” yapılmaktaydı. Bu dönemi “Geçiş Dönemi” olarak adlandırabiliriz.

2011 yılında GÖP sisteminin devreye alınmasıyla “Gün Öncesi Piyasası, Dengeleme Güç Piyasası, Gün İçi Piyasası, Saatlik Uzlaştırma ve Finansal İşlemler (Borsa)” yapılabilir hale gelmiştir ve şuan EPİAŞ ve TEİAŞ bu sistemle ile piyasanın faaliyetlerini sürdürmesini sağlamaktadır. Bu dönemi ise “Mevcut Dönem” olarak adlandırabiliriz.

Önümüzdeki dönemde ise, enerji piyasalarının mevcut işleyişinin yanında “15 dakikalık Uzmanlaştırma, Kapasite Piyasaları ve Bölgesel Piyasa Takas Fiyatı (PTF)” çalışmalarını da yapabilecek hale gelmesi düşünülmektedir.

Kaynaklar:

1)TEİAŞ

2) Fatih Yazıtaş, Genel Enerji Görünümü ve Elektrik Piyasalarına Giriş, DEK Atölye Sunumu

Enerji Piyasası Aktörleri Kimlerdir?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.