30 Bin Üyemize Katılın
E-Bülten yayınlarımız için abone olun.


Elektrik Piyasası Nasıl İşlemektedir?

Elektrik Piyasası’nın en temel amacı, depolanamayan elektrik enerjisinin mümkün olan en az kayıpla ihtiyaç duyulduğu kadar üretilip tüketilmesini sağlamaktır. Bununla birlikte, arz-talep dengesi için lüzumlu olan mali, idari ve teknolojik araç-gereçlerini temin etmek ve ettirilmesini destek olmak da ilgili kamu kurumlarının görevleri arasındadır.

Bu amaç doğrultusunda Elektrik Piyasası, Gün Öncesi Piyasası (GÖP), Gün İçi Piyasası (GİP) ve Dengeleme Güç Piyasası(DGP) ile piyasa faaliyetlerini gerçekleştirmektedir.

2011 yılında Gün Öncesi Piyasası Mekanizması devreye girmiş, avans ve teminat ödeme mekanizması getirilmiş ve yenilenebilir Enerjisi Destekleme Mekanizması başlatılmış, 2013’de 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu yayımlanmış ve 1 Temmuz 2015 tarihinde de Gün İçi Piyasası devreye alınmıştır.

Piyasa faaliyetleri EPİAŞ kuruluncaya kadar, TEİAŞ bünyesindeki Piyasa Mali Uzlaştırma Dairesi Başkanlığı (PMUM) tarafından yürütülmekte iken, EPİAŞ’ın 01.09.2015 tarihinde faaliyete geçmesiyle; Gün Öncesi ve Gün İçi Piyasası ve Uzlaştırma faaliyetleri EPİAŞ tarafından, Dengeleme Güç Piyasası ise TEİAŞ tarafından yürütülmektedir.

Şekil 1: Elektrik Piyasasında EPİAŞ’ın ve TEAİŞ’ın Görevleri [1]

Gün Öncesi Piyasası (GÖP): Spot Piyasa olarak da adlandırılan GÖP, elektriğin teslimat gününden 1 gün öncesindeelektrik ticareti ve dengeleme faaliyetleri için kullanılan, Piyasa İşletmecisi (EPİAŞ) tarafından işletilen, organize edilen bir piyasadır.

Gün İçi Piyasası (GİP): GİP elektriğin teslimat saatinden 90 dakika öncesinde elektrik ticareti ve dengeleme faaliyetleri için kullanılan, Piyasa İşletmecisi (EPİAŞ) tarafından işletilen, organize edilen bir piyasadır.

Dengeleme Güç Piyasası (DGP): Gerçek Zamanlı Piyasa olarak da adlandırılan DGP, elektriğin teslimat saatinde arızalar ve/veya tahmin sapmaları sebebiyle arz ve talebin dengelenememesi (çok/az elektrik üretimi ile kayıpların yaşanması) durumlarında dengeleme faaliyetleri için kullanılan piyasadır. DGP, Sistem İşletmecisi (TEİAŞ) tarafından işletilir ve Piyasa İşletmecisi (EPİAŞ) tarafından uzlaştırılan, organize edilen bir piyasadır.

İkili Anlaşmalar: Piyasa süreçlerinde tüketiciler ile tedarikçiler arasında özel hukuk hükümlerine tabi olarak, elektrik enerjisinin alınıp satılmasına dair yapılan ticari anlaşmalardır.

Şekil 2: Elektrik Piyasası Sistem İşleyişi [2]

Elektrik Piyasası, Fiziksel Elektrik Ticareti ve Fiziksel Olmayan Elektrik Ticareti faaliyetleri işletilmektedir. Fiziksel Elektrik Ticareti faaliyetlerin Piyasa İşletmecisi EPİAŞ ve Sistem İşletmecisi TEİAŞ aktif olarak görev alırken Fiziksel Olmayan Elektrik Ticareti’nde Türev Piyasalar ile alım-satımlar yapılmaktadır.  

Şekil 3: Elektrik Piyasalarının İşleyiş Yapısı [2]

Kaynaklar:
1) TEİAŞ
2) Fatih Yazıtaş, Genel Enerji Görünümü ve Elektrik Piyasalarına Giriş, DEK Atölye Sunumu

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.