30 Bin Üyemize Katılın
E-Bülten yayınlarımız için abone olun.
Reklamı kapat

Dünyanın İlk Nükleer Santrali Hakkında Kayda Değer Bilgiler: EBR-I

Vural Cantuğ Akkaş (Köşe Yazısı) – Çernobil dizisi dünyada ve ülkemizde nükleer enerjinin gündeme oturmasına sebep olmuşken dünyanın ilk nükleer enerji santraline kısa bir bakış gerçekleştirelim.

Nükleer enerji gelişimi, 1940’ların ortalarında sahneye çıktı. Böylece, bazı mühendisler temiz ve verimli enerji üretmenin yeni yollarını bulmak için atomları böldüler. Amerikalılarla Ruslar arasındaki çekişmenin bir tezahürü de burada sergilenmeye başladı. Ruslar tarafından da Sovyetler Birliği döneminde 26 Haziran 1954’te devreye alınan 48 yıl süren serüven sonunda 29 Haziran 2002’de emekliye ayrılan 55 reaktör 5000 kVt güce sahip Obninsk Nükleer Enerji Santrali milat olarak kabul ediliyor. Bu çekişmelerinde etkisiyle  atomik enerji üretimi o zamandan beri uzun bir yol kat etti ve şu anda dünyada en önemli enerji kaynaklarından biri.

Ama her şey nasıl başladı?

Idaho’nun engin çöl manzarasında bulunan, dünyanın ilk nükleer santraline bakalım.

Nükleer gelişmeye öncülük eden enerji santrali olan Experimental Breeder Reactor-I  (Deneysel Damızlık Reaktörü-I – EBR-I) hakkında 10 önemli bilgi:

1- EBR-I, tükettiğinden daha fazla yakıt üretebileceğini göstermek için tasarlanmış sıvı metal soğutmalı bir hızlı reaktördü. Sadece EBR-I‘de kullanılan sodyum veya sodyum-potasyum alaşımı gibi sıvı metal soğutucu sıvıları ısıyı mevcut filodaki hafif-su reaktörlerinden daha iyi transfer ederken, aynı zamanda daha uzun bir süre boyunca daha sürdürülebilir bir yakıt döngüsüne sahipti.

2-20 Aralık 1951’de EBR-I, atomik fisyon yoluyla kullanılabilir elektrik üreten ilk santral oldu. Önce dört adet 200 wattlık ampulü çalıştırırken ve sonunda tüm tesisi aydınlatmak için yeterli elektrik üretti.

3-Resmi belgelere göre, ilk olarak 52 adet nükleer reaktör tasarlandı ve bu reaktörler INL’nin isteğiyle inşa edildi. INL, dünyanın ilk nükleer denizaltaltısı USS Nautilus’un enerjisini karşılamaktada görev almıştı.

4-EBR-I kullanılabilir elektrik üreten ilk santral olarak bilinirken, diğer reaktörler de başarısını sağlamıştır. 1954’te, Rusya’nın Obninsk APS-1’i elektrik şebekesine 5 miliwatt elektrik verdi. Idaho’da, kaynar su reaktör tesisi olan Borax-III, 1955’te yakındaki küçük Arco kasabasını çalıştırmak için yeterli elektrik üretti.

5-Soğutucu akış testi sırasında, EBR-I beklenmedik bir kısmi çekirdekli erime yaşadı. Bu olay bilim insanlarının test için kullanılan malzemelerin ısıl kapasitelerini daha iyi anlamalarını sağladı. Deney, nükleer teknolojinin ilerlemesine büyük katkı sağlamıştır.

6-EBR-I, LEGO minifigure olma yolunda ilerliyor. İki seviyeli model, bu ulusal tarihi dönüm noktasının giriş ve çıkışlarına yakından bir bakış sağlayacaktır.

7-EBR-I, bir müzik videosu özellikli olan tek test reaktörüdür. Eric Meyer’in de yer aldığı “Enerji Güçleri’nin Millennial Nuclus Caucuses filminde çekilmiş bir filmi olan“ Clean Power Forever ”şarkısının zemini oldu.

8-1966’da Amerikan Başkanı Lyndon Johnson, EBR-I‘i Ulusal Tarihi Bir Dönüm Noktası ilan etti.

9-İki uçak nükleer itiş prototipi, EBR-I tesisinin otoparkına konulmuş. Plansa, uçuşta uzun zaman süreleri sağlanması için nükleer fizyon yoluyla üretilen ısı ile güçlendirilmiştir bir jet motorunu geliştirmekti.

10-İlk nükleer santral müzesidir. Experimental Breeder Reactor-I Atom Müzesi, ücretsiz rehberli turlar sunmaktadır.

Vural Cantuğ Akkaş
Enerji Sistemleri ve Makine Mühendisi,MBA
@vcantugakkas vcantugakkas.wordpress.com

Vural Cantuğ Akkaş’ın Diğer Köşe Yazıları İçin enerjiportali.com/vural-cantug-akkas/ Bağlantısını Ziyaret Edebilirsiniz.

1 Yorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir