30 Bin Üyemize Katılın
E-Bülten yayınlarımız için abone olun.


DC Güç Artırımı Nedir Ne Değildir?

Cüneyt Selçuk Güngör (Köşe Yazısı) – Güneş Santrallerinde kayıpları önlemek için sözleşmede belirtilen AC güç değerinden daha fazla kurulması hatta daha önceden kurulmuş santrallerde güç yükseltmesi mümkün mü?

Peki gerekli mi?

Kaç olmalı? %15-20-30 hatta 40 diyenler var, 1.000kW gücündeki sahanın 1.400kW DC kurulması ne derece doğru?

Bu soruları cevaplamaya çalışacağım.

Çağrı Mektubunda aldığımız güç AC güç olarak değerlendirilir, bu değer santralimizin demand güçte şebekeye verebileceği maksimum enerji miktarını belirtir.

Ancak güneş enerji santrallerinde DC güç olarak belirtiğimiz (overload) ve genellikle Çağrı mektubumuzda belirtilen AC güçten yüksek olan santral kurulu gücü ve bunun ne olacağı AC güç kadar net ve belirgin değildir. Oldukça yorumlara açık ve farklı değerlendirilen bu konu santral üretimine doğrudan etki eden ve yatırımımızı ciddi etkileyen bir faktör olmasına rağmen, uzun süre %15 ile sınırlandırılmıştı. Son zamanlarda %20 deniyordu.

Peki sınır ne ? En fazla Ne Kurabiliriz?

Bu konuda EDAŞ ve TEDAŞ ile görüştüm, net cevap alamadım. Kimi limitsiz dedi, kimi sınırlı dedi, sınırlayan bir yönetmelik, uygulama esasına denk gelmedim. (Bir bilen var ise beni de bilgilendirirse çok sevinirim.)

İki ay önce Çağrı mektubu başvurusu esnasında doldurulan bilgi formları için hazırlanan web ara yüzünde bu değer %20 olarak kabul ediliyordu. Geçen ay ise %40 a kadar veri girilebilir hale geldiği şeklinde (dedikodu kıvamında) bilgiler geliyor. Çağrı mektubu işlemlerinde süreç uzun ve sancılı olduğu için risk almayarak %20 ile sınırlıyoruz. (Test edememiş olmam bu sebepten)

Bu tarz durumlarda aslında en doğru işlem bir bilene sormak, hayır Google amcaya değil,

EPDK ya bu konu ile ilgili bir başvuru yaptım. DC güç artırımı ile ilgili cevabı aşağıda yer alıyor, birde yeni bir başvurum daha var, oda üst sınır ile ilgili ,(Bu yazı ile eş zamanlı olduğu için cevabını alır almaz gene buradan paylaşacağım.)

Bu yazı oldukça uzun, sağolsunlar ben 3 satır yazmıştım, eski santrallerde DC güç artımı yapabilir miyim? Yaparsam bağlantı anlaşmam ve buna bağlı anlaşma fiyatım değişir mi ? (0,133$/kw aynı kalır mı?) demiştim.

Kısaca DC güç artımı revize projesi yapın, başvurun, onaylandıktan sonra sorun yok demişler. Yani eski sahalarda, yada çatılarda DC güç artışı ile gelirinizi yükseltebilirsiniz.

Geri dönüyorum, ne diyorduk AC –DC güç ve kayıplar ;  Şebeke bağlantılı bir PV sistemin PO’su, sistemin AC çıkışında üretilen enerjinin Standart Test Koşulları – STK (1.000 W/m² ışınım değeri, 25°C solar hücre sıcaklığı ve Air Mass – AM 1,5 güneş spektrumu) altında sistemdeki PV paneller tarafından üretilen enerjiye oranıdır.

Dakika bir gol bir, sahada ya da çatıda yılın kaç saati o panel 25°C olabilir ki? Isıl kayıplar ile başladık, Işınım Kayıpları, (açı, konum, spektrum ….)  Yansıma Etkisi Kayıpları, Gölgelenme efekti nedenli kayıplar, Tozlanma ve Karlanma Kayıpları, Güneş Paneli Teknik Özelliklerindeki Sapmalar, Düşük Işınım değerleri, Proje hataları, uyumsuz ürünlerin birleşmesi, kablo kayıpları, trafo çevrim kayıpları gibi pek çok kayıp listelenebilir.

Bunları tam olarak tespit etmek istersek, projeye özel bir çalışma yapma zorunluluğu ortaya çıkar.

Mesela tozlanma üzerine yapılan araştırmalar göstermiştir ki, özellikle az yağış alan bölgelerde bu kayıplar ekstrem durumlarda %15 oranlarına ulaşmaktadır, yada Erzurum sınırlarında bulunan bir santral ile Antalya sınırlarındaki santralin ısıl kayıplarını aynı alamayız.

Güneş enerjisi ile ilgili hesaplama programlarında en az %14 gibi bir kayıp öngörüldüğünü aşağıda görebilirsiniz.

Aynı hesaplamada sonuç sayfasında ise toplam kayıplarda gördüğünü rakam %22-26 gibi değerlerde olabilir. Osos sistemi kullanan bir yatırımcı ise Osos datasını incelediğinde kayıplarını çok daha yüksek olduğunu görecektir.

Bu hesap aslında mühendislik gibi gözükse de tamamen finansal bir temele dayanır. Kaybınız yıllık ne kadar? Bunu parasal rakamı nedir? Bunu minimize etmek adına yatırım yapmanız gereken tutar nedir?

Finansal tablolar uygun ise, ben bu rakamın %30-40 arasında olmasını öneriyorum, uygulama tatbikî yatırımcı ve EDAŞ-TEDAŞ ama sonuçta EPDK kararına göre olacaktır.

Peki, eski sahalarda, 2014-2019 arası kurulmuş santrallerde bu işlem yapılabilir mi? EPDK ya göre evet, aşağıda sorum ve cevabını görebilirsiniz.

Zaten 240W gücündeki bir panel ile yapılmış sahada bakım yapıyorum desen en az bulacağınız panel 275W gücünde olacaktır. Bu ise sizin yatırımınızı minimum masraf ile maksimum kazanca çevirme kısmınız, nasıl mı?

Diyelim 2017 yılında kurulmuş bir santralimiz var, panel gücüde 60 hücre 270W olsun, 4.150 adet panel ile 1.120kWp gücünde bir saha oluşturdunuz.

Şu an aynı ölçüde panel 335W, 4.150 âdeti ise 1.390kWp ediyor, bir anda, + %12 DC güçten +%39 DC güce çıktınız

Maliyet mi dedi birisi; İnverter, çelik, kablo, trafo vb. hiçbir maliyetiniz olmadı, tek gereken yeni paneller, eski panellerde makul bir fiyattan alıcı bulursanız eğer;

Yeni paneller 100,5 $ desek x4.150 =417.075 $

Eski panelleri 35$ dan satsanız x4.150 = 145.250$ , bu işin size maliyeti, 271.825$ + işçilik, nakliye , proje revizyonu olacaktır.

300.000$ diyelim, lisansız sahalarda sizce kaç yıla geri dönüş sağlar? (Bu kısmı saha sahipleri için, onlar bu hesabı yaptılar bile.)

Bu denklemin kilit taşı eski paneller, 35$ değil de, 50$ dan satılırsa, yada 42$, yada 25$ dan, bu hesap değişir mi? Değişir, peki yapmaya değer mi, bence her hesaplamada yatırıma değer bir çözüm yatırım sahibi görecektir, bunun daha detay analizi için bize ulaşabilirsiniz. Çünkü sahaya, yere, eski panele, kalan süreye diye alt alta devam eden bir seçimler kriteri bizi bekliyor.

Yeni santral yaparken, konu çatı olacağı için burada ana fikir çatı alanımız, alan hesabı ile ilgili basit bir yöntemi sizler ile paylaşabilirim. (Sadece yaklaşık hesaplama için, net işlemin tek yolu çatı projesini açıp yerleşim yapmak, gölge unsurlarını, baca, delik, güneşlik, kuzey cephe gibi durumları değerlendirerek olabilir)

(Çatı alanı m2 x 0,8 veya 0,9)       x    0,390 kW  = maksimum güç kW, (yaklaşık)

                      2

Örnek çatımız, on bin metrekare kullanılır alana sahip olsun ,bu durumda 10.000m2 x%80 /2 x 390W = 1.560 kW sığabilir…

%80 veya %90 kullanılabilir çatı alanını az  hesaplıyoruz çünkü, yürüme alanı, bakım , panel boşluk vb. , bunu 2 ye bölüyoruz, 72 hücre paneller 2m2 , 390W ise bu aralar en kolay temin edeceğiniz panel güç değeri.

Şimdi firmamızın sözleşme gücü 960kW ise, biz bu çatıya, bu güçte çağrı mektubu alarak, %40 overload ile 1.344kW kurabiliriz.

1344kWp ye göre ne olurdu sorusunun cevabını yukarı bıraktıktan sonra, sanırım DC yüklemenin önemi daha net anlaşılmıştır.

Analiz bize toplamda %21,71 bir kaybımız olduğunu tespit etti, yani bu gücün %22 zaten yok, çeşitli sebepler ile yok olacak, bize nette kalan %78 civarında bir değer, ama bunun sonrası ve yukarıda belirtiğim çevresel etkiler ile %65 e varan verimlilikler söz konusu olabilir. Güzel olan kısım ise maliyetlerin sürekli azalması nedeni ile bunun fizibiliteye yansıması….

Güneşli günler dileklerimle…

Köşe Yazarı

Cüneyt S. Güngör

Müşavir Elektrik Elektronik Mühendisi
Yenilenebilir Enerji Uzmanı

cuneyt@csgenerji.com

cüneyt selcuk güngör

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir