30 Bin Üyemize Katılın
E-Bülten yayınlarımız için abone olun.
Reklamı kapat

Bireysel Çatı-GES ve Riskler

Hasan YİĞİT (Köşe Yazısı) – Geçen günlerde Karaman’da yaşanan bağ evindeki çatı-GES vakıasını çoğumuz basından okumuştur. Haberde akülerin aşırı ısınmadan yaşandığı yazmakta. İster akü, ister güneş enerjisi modülü, ister invertör, ister kablo… Kısa bir zaman içinde Türkiye’de bu tür vakıaları çok göreceğimize inanmaktayım. İnşallah ölüm ile sonuçlanan bir vakıa önümüze gelmez.

Bu tür vakıalar neden yaşanıyor?

  1. Bilinçsiz yatırımcı (tek bildiği ölü fiyatına pazarlık yapmak)
  2. Denetimsizlik
  3. Kalitesiz işçilik
  4. Kalitesiz ürün

Yatırım yaparken kar edeceğim diye ucuz ve kalitesiz malzemeler almak ve/veya uzman şirketlerine yaptırmamak yatırımcıya ileride dezavantaj olarak geri dönebilir. Evet, güneş enerjisi yatırım açısından çok iyi bir kaynak. Ayrıca uzun süreli bakarsanız, yatırım maliyeti son derece düşük sayılabilir.

Eğer uzun süre bu yatırımın avantajlarından yararlanmak isteniyorsanız, bazı ayrıntılara dikkat edilmeli. Fakat çoğu zaman bu ayrıntılar göz ardı ediliyor. Sonuç olarak, herhangi bir hasar durumunda ne yazık ki yatırımcılar üzülebiliyor. Yatırımcıların ileride, “Keşke uzman bir şirketten destek alsaydık.” dememek için bu hassas ayrıntılara işin daha en başından dikkat etmeleri şart.

Çatı tipi GES kurmak isteyenlere şu 9 tavsiyede bulunmak isterim:

1 – Paratoner Her Zaman Şarttır

Çatı tipi GES’ler, metal altyapı konstrüksiyon üzerine monte ediliyor. Ayrıca güneş modüllerinin çerçeveleri alüminyumdur. Modüller altında ise kablo ve konektör bağlantıları vardır. Bu nedenle bütün çatı güneş enerjisi santrallerinin yanında büyük bir ağaç ya da başka fiziki varlıklar yer alsa bile paratoner zorunlu olmalıdır.

2 – Yıldırım Topraktan Binaya Geçebilir

Genellikle içeriden gelen yıldırımlar (yüksek voltaj) çoğu zaman kurulumlarda göz ardı ediliyor. Topraktan gelen yıldırımdan kaynaklanan yüksek voltajdan korunmak için binalarda mutlaka bir koruma sistemine yer verilmeli. Çünkü böylesi durumlar üzerinde GES bulunan binanın yanında komşu binalardan da kaynaklanabilir.

Yani, komşu binaya yıldırım çarpmasının yol açtığı yüksek voltaj, sizin binanıza da gelip kablolar üzerinden bütün binaya dağılır. Evirici dahil bütün elektronik aletler büyük bir risk altında kalır. Bu nedenle çatıda GES olmasa da iç yıldırıma karşı mutlaka bir koruma sistemi yapılması elzemdir.

3 – Yangın Riskine Karşı Önlem Alınmalı

Çatıda kurulan GES’ler binada çıkacak yangına karşı elektrik kapatma koruma sistemine de sahip olmalı. Yangın durumunda itfaiye geldiği zaman, bina elektriğini şebekeden kapatabilmesi lazım. Çünkü yangını söndürürken suyun elektrikle temas etmemesi gerekir. Aksi durumda bina ve çevresindeki insanlar hayati tehlike altında kalır. Hatta ana şebekeden gelen elektrik kapatılsa bile güneşli günlerde şebeke ve eviricide az da olsa elektrik akımı mevcuttur.

Habere konu olan bu tarz durumların yaşanmaması için güneş panellerinin arkalarına açma-kapama koruma sistemi eklenmesi gerekir. Ayrıca, bu sistemin şalterinin itfaiyenin ulaşabileceği bir noktada bulunmasında büyük yarar vardır. Çatılarında GES bulunan binaların görünen bir yerinde, binada GES bulunduğuna dair uyarıcı bir tabela asılmasında da büyük yarar var.

4 – Aküleri Devre Dışı Bırakma Mekanizması

İleride bazı evlerde elektrik depolanması için aküler kullanılmaya başlanacak. Bu nedenle akülerin yangın durumunda sistemden izole edilmesi için de bir koruma mekanizması kullanılmalı. Çatı tipi GES kurmak isteyenlerin buna yönelik de önlem alması önemli.

5 – Dolu Hasarlarını Hafife Almayın

Bildiğimiz küresel ısınma sonucu kötü hava koşulları yaşanmaktadır. Bunlardan birisi de doludur. Dolular güneş panellerinin camlarını kırabilir ve altındaki hücrelere zarar verebilir. Çıplak gözle görülmese bile bu hasarlar güneş hücrelerinde kalıcı hasar bırakabilir. Bu tür mikro çatlaklar ancak özel aletler sayesinde görülebilir. Eğer o bölgede şiddetli dolu olmuşsa santralin bir uzman tarafından kontrol edilmesi gereklidir. Hızlı bir hasar tespiti, modüllerin aşırı ısınmasından dolayı yaşanabilecek yangın tehlikesinden korumuş olur.

6 – Hayvanlar Sistemden Uzak Tutulmalı

Çatı tipi GES’lerde yılda en az bir kere sistemin ve özellikle kabloların olduğu bölgelerin hayvanların barınmasına karşı kontrol edilmesi gerekiyor. Kablo kanalları arasında barınmayı tercih eden fareler kabloları kemirmekten de hoşlanabiliyor. Minik dostlarımızın bu kemirme merakı, kısa devre riskini ortaya çıkarıyor. Benzeri şekilde kuşlar da modüllerin köşelerinin alt taraflarını yuva için en uygun mekanlar kabul edebiliyor. Bu ve benzeri misafirler, santral sahipleri için bir tür baş ağrısı kaynağıdır. Bunlardan korunmak için santralin olduğu bölge çit vb. malzemelerle korunmalı.

7 – Küçük Demeyin, Mutlaka Sigortalattırın

10 kW altındaki sistemlerin sigortalanması, büyük ölçekli GES’lere göre çok zordur. Çünkü sigorta şirketleri bunları fiyatlandırırken, kendilerini görece yüksek miktarlarda prim almak zorunda hisseder. Bu yüzden, çatı tipi GES’ler için ayrı poliçeler geliştirilmese bile, konut veya işyeri sigortaları içerisine GES klozlarının da eklenmesinde yarar var.

8 – Servis Ağı Bulunan Markaları Tercih Edin

Çatı tipi GES’lerde, büyük ölçekli GES’lerde olduğu gibi paneller, kablolar, eviriciler ve benzeri ekipmanlar seçilirken, mutlaka kaliteli ve servis ağı bulunan markalar tercih edilmeli. Çünkü kurulacak sistemle ilgili herhangi bir sorun yaşandığında ekipman üretici ve tedarikçisine kolaylıkla ulaşılabilmeli.

Çoğu Uzakdoğu menşeili ekipmanlar rakiplerine karşı fiyat avantajı sunsa da, sorun yaşandığında ortaya çıkan maliyet, diğerlerine oranla birkaç misli rakamlara ulaşabiliyor. Çünkü Türkiye’de ulaşabileceğiniz yetkili ve teknik servisi bulamadığınızdan, arıza durumunda ekipmanı tamir ettiremeyip yenisini almak zorunda kalabilirsiniz.

9 – GES’inizi Yetkili ve Uzman Şirketler Kursun

Kurulumu yapacak şirketi seçerken firmanın bu işte ne kadar uzman olduğuna bakılmalı. Ayrıca kurulumcu firmanın, tesis ile aynı ya da en yakın bölgede bulunmasına dikkat edilmeli. Çünkü aynı bölgedeki kurulumcular, bölgenin iklim şartını bildikleri için çatı kurulumunu buna göre tasarlayabilirler.

Peki, iyi bir kurulum şirketi referanslarının dışında nasıl anlaşılır? Yukarıda verdiğimiz ipuçlarının kurulum şirketinin teklifinde yer alması ve meslek odaları ile sektörel derneklere üye olup olmadıkları önemli bir referans kabul edilebilir.

Yazımı bu sefer bir uyarı ile kapatmak istiyorum:

Çatılarında GES kurmak isteyenlerin, bu tesislerin yol açabileceği ya da tesislerin bizzat kendisinde ortaya çıkabilecek risklere karşı önlemler alması gerekir. Tabii bu tesislerin 20-30 otuz yıllık ömrü boyunca herhangi kötü bir sürpriz yaşamak istemiyorlarsa yukarıdaki 9 ipucunu uymalarını tavsiye ederim.

Köşe Yazarı

Dipl. Ing. (FH) Hasan YİĞİT

hasan@enerjibaba.com
+90 (532) 235 78 31

Hasan yiğit

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir