Arsenik Nedir? Arseniğin Kullanım Alanları Nelerdir?

Arsenik Periyodik cetvelde bulunan VA grubunda yer alan yarı metal bir element olarak tanımlanmaktadır. Arsenik Doğa’da büyük bir oranla bakır ve kurşun metallarinde bulunmaktadır. Arsenik Azot ailesinden metalloid özellik gösteren bir elementtir. Arsenik kimyada As sembolü ile gösterilir ve metal ile ametal arasında bir özelliğe sahiptir.

Arsenik İlk kez On üçüncü yüzyılda element olarak elde edildi ve özellikleri aydınlatıldı.

Buna göre Arsenik Özellikleri

  • Atom numarası 33,
  • Atom ağırlığı 74,91’dir.
  • Periyodik cetvelin 5A grubunda, fosfor ile antimon arasında olup, ikisinin arasında özellikler gösterir.
  • Arsenik, bileşiklerinde 5+, 3+ ve -3 değerlikleri alabilir

Arsenik Bileşikleri Nelerdir?

A-)Oksitleri

  1. Arsenik trioksit (As2O3). Su ile arsenit asidini, HAsO2 verir. Özgül ağırlığı 3,87 gr/cm3tür. Alkalilerde çözündüğünde arsenit tuzlarını verir. Şiddetli zehir olup, 0,06 ile 0,2 gram arası insanı öldürür.

2. Arsenik pentaoksit. Beyaz renktedir. Su ile arsenat asidini, H3AsO4 verir.

Arsenik Nerelerde Bulunur?

  • Arseniği ilk kez serbest element halinde tanımlayan, 1649 da oksidini taş kömürü ile ısıtarak arsenik elde etmiş olan Alman Eczacı Johann Schroeder’dir.
  • Yerkürenin kabuğunda çok az bulunan ve geniş olarak dağılmış bir elementtir.
  • Arsenik akut toksisitesi kimyasal formuna bağlıdır. Elemental, gaz (arsin), organik ve inorganik formlarda bulunur.
  • Gaz formu en toksik formudur.
  • Doğada en çok bulunan formu inorganik arseniklerden arsenik trioksittir.
  • İnsanlar günlük 300 µg alabilirler.
  • Arsenik çevrede çok yaygındır.
  • Değişen konsantrasyonlarda toprakta, suda ve canlı organizmalarda bulunur.
  • Toprakta 0,1-40 ppm miktarı arasında rastlamak olasıdır.
  • Doğal su kaynakları ve denizlerde değişen oranlarda arsenik bulunmaktadır.
  • Bitkilerdeki arsenik oranı bitkinin bulunduğu coğrafi konum, topraktaki arsenik miktarı ve çevresel etmene bağlı olarak farklılık gösterir.
  • Deniz bitkilerindeki arsenik konsantrasyonu daha yüksektir.

Arsenik’in Kullanım Alanları Nelerdir? Nerelerde Kullanılır?

  • Element halinde arseniğin kullanım alanı oldukça kısıtlıdır.
  • Tüfek saçmalarına yuvarlak biçim vermek için kurşuna element halinde katılır.
  • Tunç kaplamacılığında, fişekçilikte ve bazı alaşımların yüksek sıcaklıklara direncini artırmakta,
  • As-72, As-74 ve As-76 gibi radyoaktif izotopları ise tıpta tanı yöntemlerinde kullanılır.
  • Kurşun ve kalsiyum arsenat da özellikle tütün ve pamuk tarımında insektisit olarak kullanılmıştır.
  • Çinko ve krom arsenatlar ahşapların korunmasında kullanılmaktadır.
  • Bunların dışında arsenik kurşunun sert alaşımlarının yapılmasında, cam endüstrisinde kullanılmaktadır
  • Paris yeşili olarak bilinen bakır asetoarsenit uzun yıllar insektisit olarak,
  • Arsenik bileşikleri özellikle cilde, göze, solunum yollarına irritan etki gösterdiğinden savaş gazı olarak,
  • Penisilinin keşfine kadar frengi gibi hastalıklara neden olan etkenlerle savaşmak için ilaçlarda kullanılmıştır.
  • 1909’da Paul Ehrlich arsenik ihtiva eden bir organik bileşiğin frengi hastalığını tedavi ettiğini buldu. Şimdi bu bileşiklerin yerini antibiyotikler aldı.